Đầu xuân, nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao... được các địa phương trong tỉnh, trong nước sôi nổi tổ chức với đa sắc màu dân tộc và hình thức phong phú. Dịp này (tết cổ truyền của dân tộc) cũng là thời điểm được nghỉ dài nhất năm nên đa phần người dân có thời gian đi tham quan, du lịch, gắn kết tình thân.

Tuy nhiên, thực trạng nhiều năm qua cho thấy, sau mỗi hoạt động văn hóa, lễ hội, du lịch... tình trạng rác thải vứt bừa bãi khá phổ biến, là hình ảnh không đẹp, gây ảnh hưởng đến môi trường cảnh quan. Chính điều tưởng nhỏ mà không nhỏ này tạo ấn tượng xấu về các điểm du lịch trong lòng du khách.

Thực tế cho thấy, dù tại các địa điểm tổ chức hoạt động VHTTDL đều có đặt thùng rác và biển báo giữ gìn môi trường cảnh quan nhưng đâu đó những túi nilong, hộp xốp, giấy ăn... (chuẩn bị đồ cho chuyến đi) vẫn vương vãi. Không khó để chứng kiến hình ảnh nhiều người hồn nhiên uống nước, ăn bánh kẹo, hoa quả... rồi vô tư vứt ngay vỏ trên đường đi, chẳng cần biết chỗ nào có thùng rác. Đáng chú ý, việc xâm hại cảnh quan cũng khá phổ biến. Có thể kể đến những nhũ đá đẹp lung linh kiến tạo từ địa chất trong hệ thống hang động Pu Sam Cáp (thành phố Lai Châu). Những ngày đầu mới khai trương đưa vào khai thác, du khách ai cũng trầm trồ thích thú bởi vẻ đẹp của nơi đây như động Phong Nha (Quảng Bình). Nhưng sau đó một thời gian, nhiều nhũ đá bị khách tham quan hiếu kỳ bẻ gãy, có người còn vẽ, viết nguệch ngoạc trên thành động, rất xót xa.

Anh Nguyễn Xuân Hiến (phường Tân Phong, thành phố Lai Châu) bức xúc: Không cần đi đâu xa, chỉ cần quan sát các hoạt động sau đêm giao thừa hoặc dịp tết Trung thu ngay tại trung tâm tỉnh sẽ thấy rác thải ngập tràn như thế nào. Việc này hơn một lần các cơ quan báo chí cũng đã lên tiếng, nhiều nhóm bạn trẻ đã tình nguyện ở lại dọn rác. Nhưng nếu mỗi người ứng xử văn minh có lẽ không xảy ra tình trạng năm nào cũng thế.

Môi trường cảnh quan xanh - sạch - đẹp tại Khu du lịch bản Thẳm (xã Bản Hon, huyện Tam Đường).

Vấn đề này không chỉ xảy ra ở Lai Châu mà còn phổ biến ở nhiều địa phương trong cả nước. Trước thực trạng trên, nhằm nâng cao nhận thức, định hướng hành vi ứng xử bảo vệ môi trường (BVMT) của các đối tượng có liên quan trong hoạt động VHTTDL, ngày 25/12/2020, Bộ VH,TT&DL ban hành Bộ Quy tắc ứng xử BVMT trong hoạt động VHTTDL. Đồng thời, tăng cường công tác truyền thông, góp phần xây dựng môi trường xanh - sạch - đẹp tại địa điểm tổ chức hoạt động VHTTDL.

Bộ Quy tắc ứng xử BVMT trong hoạt động VHTTDL gồm 7 điều. Trong đó, Điều 6 quy định 10 quy tắc ứng xử BVMT của khách du lịch, khách tham quan, khán giả và cộng đồng dân cư tại địa điểm. Theo đó, mỗi người cần nâng cao nhận thức về BVMT; xây dựng thái độ và hành vi sống thân thiện với môi trường và vận động người khác cùng thực hiện. Phê phán, ngăn chặn và kịp thời thông báo tới cơ quan chức năng khi phát hiện hành vi xâm hại tới môi trường tại địa điểm. Không hủy hoại môi trường vì lợi ích kinh tế... Không hút thuốc lá tại địa điểm cấm hút thuốc lá. Đi vệ sinh đúng chỗ, sử dụng nhà vệ sinh đúng quy định; giữ gìn và nhắc nhở người khác giữ gìn vệ sinh chung. Không xâm hại cảnh quan môi trường, hệ động - thực vật tại địa điểm; không viết, vẽ, khắc lên hang động, cây xanh và các yếu tố khác cấu thành địa điểm. Không mua bán, tiêu thụ, sử dụng động, thực vật hoang dã hoặc sản phẩm có nguồn gốc từ động, thực vật hoang dã. Hạn chế mang theo hoặc sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, túi nilông khó phân hủy; tích cực sử dụng sản phẩm, công nghệ thân thiện với môi trường...

Trao đổi về ý nghĩa của việc ban hành Bộ Quy tắc ứng xử, anh Đinh Giang Hải - Chánh Văn phòng kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Du lịch Lai Châu cho rằng, trong mọi thời điểm, để phát triển du lịch bền vững, vấn đề ứng xử văn minh khi tham gia các hoạt động VH,TT&DL có vai trò quan trọng. Phát triển du lịch phải đi đôi với BVMT. Càng đông khách thì càng phải chú trọng hơn vấn đề này. Nếu đông khách quá mà không kiểm soát hết được sẽ gây ô nhiễm môi trường, phá vỡ không gian cảnh quan. Thực hiện nghiêm Bộ Quy tắc ứng xử BVMT trong hoạt động VH,TT&DL sẽ góp phần giữ gìn môi trường, xây dựng hình ảnh đẹp, thân thiện, thu hút khách du lịch.

Tại các huyện trên địa bàn tỉnh, vài năm gần đây, du lịch được xác định là một trong những ngành mũi nhọn phát triển kinh tế. Nguồn lợi nhuận từ ngành “công nghiệp không khói” mang đến cho mỗi địa phương và người dân làm du lịch khá cao, gấp nhiều lần so với trồng ngô, lúa.

Là địa phương thời gian qua có nhiều hoạt động du lịch hấp dẫn, các điểm đến tuyệt đẹp như: Khu du lịch cầu kính Rồng Mây, cọn nước Nà Khương, khu du lịch bản Thẳm, các bản du lịch cộng đồng... Tam Đường thu hút hàng trăm nghìn lượt khách mỗi năm. Anh Đỗ Trọng Thi - Trưởng Phòng Văn hóa Thông tin huyện cho biết: Không phải khi có Bộ Quy tắc ứng xử BVMT trong hoạt động VH,TT&DL, huyện Tam Đường mới quan tâm tới vấn đề này, mà trước đó huyện cũng đã thường xuyên chỉ đạo các xã, các khu, điểm du lịch chú trọng BVMT. Ngày 15/1 vừa qua, UBND huyện tiếp tục có công văn chỉ đạo các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể huyện; các xã, thị trấn; các cá nhân, tổ chức kinh doanh dịch vụ du lịch; Ban quản lý khu du lịch, điểm du lịch, điểm di tích, điểm vui chơi giải trí trên địa bàn huyện căn cứ chức năng, nhiệm vụ của mình triển khai, thực hiện, tuyên truyền, phổ biến Bộ Quy tắc ứng xử BVMT trong hoạt động VH,TT&DL. Từ đó, xây dựng môi trường xanh – sạch – đẹp, để lại ấn tượng đẹp với du khách khi đến huyện Tam Đường.

Theo lời giới thiệu của Phòng Văn hóa Thông tin huyện, trong không khí hân hoan tết đến xuân về, chúng tôi đến Lao Chải 1 (xã Khun Há) - bản được đánh giá là điển hình trong giữ gìn môi trường cảnh quan sạch, đẹp. Ai cũng “choáng ngợp” trước bạt ngàn địa lan tươi xanh bung nở chào xuân. Không gian thoáng đãng, môi trường sạch sẽ, không khí trong lành, khung cảnh nguyên sơ đặc trưng của đồng bào dân tộc Mông. Trong bản có nhiều tiểu cảnh thú vị và vô cùng hấp dẫn. Điều mà chúng tôi ấn tượng nhất là những thùng đựng rác được bà con sáng tạo với nhiều hình thù ngộ nghĩnh và thân thiện môi trường đặt quanh bản. Có thùng rác được tạo hình là chú cún đáng yêu bằng nguyên liệu gỗ, hay những chú ngựa con được tạo nên bởi nguyên liệu từ núi rừng, hai bên thồ hai sọt đựng rác thưng bằng tre nứa thật đẹp mắt. Nhiều du khách thốt lên ngạc nhiên: Chỉ là thùng đựng rác thôi mà sao lại đẹp đến thế! 

Được biết, không chỉ Lao Chải 1, hiện nay tại nhiều điểm đến trên địa bàn tỉnh như: Khu du lịch bản Thẳm (xã Bản Hon), bản Sì Thâu Chải (xã Hồ Thầu) của huyện Tam Đường hay bản Sin Suối Hồ (xã Sin Suối Hồ, huyện Phong Thổ)... người dân đã và đang nỗ lực cải tạo cảnh quan, giữ gìn môi trường xanh - sạch - đẹp để làm du lịch.

Phát triển du lịch là 1 trong 4 chương trình trọng điểm được Đảng bộ tỉnh xác định trong nhiệm kỳ 2020 - 2025. Để góp phần thực hiện thắng lợi chương trình này, cần nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó, việc nâng cao ý thức tự giác, hình thành lối ứng xử văn minh của mỗi cá nhân là điểm cộng lớn thu hút du khách đến với Lai Châu.