BHYT hộ gia đình không chỉ nhằm bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho tất cả các thành viên trong hộ gia đình mà còn giảm gánh nặng tài chính cho người đóng. Nhờ tham gia loại hình bảo hiểm này đã được khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe tốt hơn và hơn hết là kinh tế gia đình ổn định khi không may đau ốm, bệnh tật hoặc mắc bệnh mạn tính, hiểm nghèo.
Vợ chồng bà Nguyễn Thị Tân (55 tuổi ở Đội 9, xã Phúc Than, huyện Than Uyên) đều làm nông nghiệp. Khi còn trẻ cũng từng mua BHYT, nhưng sau một số năm không sử dụng đến lại tiếc tiền nên quyết định dừng. Cách đây 5 năm, người hàng xóm bị bệnh nặng nhưng vì không có thẻ BHYT đã phải bán rất nhiều tài sản có giá trị để chữa trị bệnh. Tại cuộc họp bản cũng được nghe cán bộ BHXH huyện, xã giới thiệu lợi ích của thẻ BHYT và tư vấn, động viên tham gia, bà quyết định tiếp tục mua BHYT theo hộ gia đình. Bà Tân chia sẻ: Tôi đã tham gia BHYT hộ gia đình được 5 năm. Để bỏ cùng một lúc số tiền trên 1.300 nghìn đồng/năm đối với gia đình tôi không dễ, nhưng quả thực lợi ích thì quá lớn. Bản thân tôi bị bệnh tiểu đường, huyết áp, phải đi khám, lấy thuốc thường xuyên nếu không có thẻ BHYT chắc chắn sức khỏe không được chăm sóc đầy đủ mà kinh tế gia đình cũng ảnh hưởng rất nhiều.

Cán bộ Phòng Truyền thông và Phát triển đối tượng (BHXH tỉnh) tuyên truyền về lợi ích BHXH, BHYT tới người dân.

Trong xu hướng giá viện phí ngày càng tăng cao, chi phí điều trị bệnh luôn là nỗi lo, gánh nặng kinh tế với nhiều cá nhân, hộ gia đình, nhất là hộ nghèo. Việc tham gia BHYT, đặc biệt là BHYT hộ gia đình rất cần thiết, không những đề phòng rủi ro mà còn được giảm mức đóng. Theo Luật BHYT hiện nay quy định đối tượng tham gia BHYT gồm 5 nhóm, trong đó quy định về nhóm đối tượng hộ gia đình tham gia BHYT được xem là một trong những giải pháp quan trọng để đạt được mục tiêu BHYT toàn dân mà Đảng và Nhà nước xác định. Do đó, có những ưu đãi, hỗ trợ đặc biệt về mức đóng và hưởng quyền lợi bình đẳng với các đối tượng khác. Về phương thức đóng, người tham gia BHYT hộ gia đình 1 năm đóng 1 lần thông qua đại lý thu (UBND xã, phường). Theo cơ quan BHXH, nếu tham gia lần đầu nên đăng ký từ ngày 25 đến ngày cuối cùng của mỗi tháng; trường hợp gia hạn thẻ BHYT, từ ngày 15 đến ngày 20 của tháng cuối cùng thẻ BHYT còn hạn sử dụng phải đóng tiền mua. Khi đó, thẻ có giá trị sử dụng từ ngày đầu tháng kế tiếp. Mức đóng quy định người thứ nhất bằng 4,5% mức lương cơ sở; người thứ 2, 3, 4, 5 trở đi đóng lần lượt bằng 70%, 60%, 50%, 40% mức đóng của người thứ nhất. Mức đóng trên chưa tính chi phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước và sẽ thay đổi dựa vào mức lương cơ sở tại thời điểm đóng. Quyền lợi của người tham gia là được cấp thẻ, lựa chọn một cơ sở y tế thuận lợi gần nơi công tác hoặc cư trú để đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu, thay đổi nơi đăng ký vào đầu mỗi quý; giảm chi phí khám chữa bệnh. Tùy vào từng đối tượng và tình hình bệnh tật, tai nạn… mà người tham gia sẽ được miễn phí hoàn toàn hoặc một phần chi phí điều trị, khám chữa bệnh.
Với nhiều lợi ích thiết thực và đặc biệt là từ năm 2017, giá dịch vụ y tế đã tính đầy đủ các yếu tố cấu thành (bao gồm cả lương của cán bộ y tế), nếu không có thẻ BHYT, người bệnh phải thanh toán viện phí với số tiền rất lớn, ảnh hưởng đến kinh tế gia đình. Tuy nhiên, việc vận động số người tham gia loại hình bảo hiểm này đối với Lai Châu đang còn nhiều khó khăn, vướng mắc.
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Nguyễn Chi Lăng - Phó Giám đốc BHXH tỉnh cho biết: Trên địa bàn tỉnh, tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 96%, trong đó trên 80% đối tượng được ngân sách nhà nước đóng và hỗ trợ đóng. Đối với 4% còn lại sẽ phải tham gia BHYT hộ gia đình. Hiện nay, ngành BHXH tỉnh đang tập trung khai thác tại những vùng thuận lợi, có điều kiện kinh tế. Qua thực tế, để phấn đấu mỗi năm tăng lên 1% số người tham gia BHYT không đơn giản, bởi một bộ phận người dân còn chủ quan, có tư tưởng khi nào sức khỏe có vấn đề hoặc dự định sẽ tiến hành phẫu thuật gì đó mới tham gia. Thêm nữa là nhận thức về chính sách BHYT có phần chưa đầy đủ, toàn diện, mặc dù thời gian qua, BHXH tỉnh đã nỗ lực, tăng cường công tác truyền thông bằng nhiều hình thức, với sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị. Mặc dù BHYT hộ gia đình có sự giảm mức đóng đối với thành viên tham gia, nếu so với dịch vụ y tế thì mức đóng thấp nhưng với thu nhập bình quân đầu người của Nhân dân các tỉnh miền núi nói chung, Lai Châu nói riêng vẫn còn cao.
Cũng theo ông Lăng, chính sách BHYT từ 2021 trở đi sẽ thông tuyến tỉnh, như vậy đáp ứng sự mong mỏi, quyền lợi của người dân với điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn như Lai Châu rất cần tăng mức hỗ trợ cho đối tượng hộ gia đình theo vùng, miền. Trước đây, toàn tỉnh có 75 xã đặc biệt khó khăn được ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng hoàn toàn BHYT, nay còn 62 xã và tương lai gần sẽ giảm nhiều, như vậy đối tượng khai thác tham gia BHYT tăng lên, cần có chính sách hỗ trợ thiết thực, phù hợp. Nhà nước ưu tiên đầu tư, hỗ trợ nhiều hơn nữa kể cả nhân lực, trang thiết bị cho ngành Y tế, nhất là y tế tuyến cơ sở - tuyến đầu tiên chăm sóc sức khỏe Nhân dân.
Tham gia BHYT, nhất là BHYT hộ gia đình có thể coi là phao cứu sinh khi không may đau ốm, bệnh tật và cũng là cách chia sẻ trách nhiệm với xã hội. Đây không chỉ là quyền lợi còn là trách nhiệm, vì lợi ích của bản thân, gia đình, cộng đồng, mọi người dân hãy tích cực tham gia BHYT để được chăm sóc sức khỏe tốt hơn.