Theo số liệu thống kê của BHXH huyện Phong Thổ, trên địa bàn hiện có trên 130 đơn vị sử dụng lao động. Trong đó, 33 đơn vị là doanh nghiệp, HTX với 310 lao động tham gia BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Bên cạnh các doanh nghiệp, HTX đóng bảo hiểm đúng hạn còn 24 đơn vị nợ tiền BHXH với số tiền trên 800 triệu đồng. Chủ yếu các đơn vị nợ từ 1 - 3 tháng (22 đơn vị), nợ từ 3 tháng trở lên là 2 đơn vị.

Nguyên nhân của tình trạng nợ, chậm đóng do một số đơn vị sử dụng lao động nhận thức chưa đầy đủ nghĩa vụ nộp BHXH, BHYT, BHTN hằng tháng. Đơn vị sử dụng lao động làm ăn thua lỗ dẫn đến nợ đọng kéo dài. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, hoạt động cầm chừng; việc làm và thu nhập của người lao động không ổn định dẫn đến không có khả năng đóng BHXH đúng hạn.

Nợ đọng bảo hiểm gây khó khăn thực hiện các chính sách an sinh xã hội trên địa bàn; ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động và người sử dụng lao động. Cụ thể, người lao động không được giải quyết các chế độ BHXH kịp thời, quyền lợi khám chữa bệnh BHYT không được đảm bảo khi đơn vị nợ tiền BHYT từ 30 ngày trở lên. Đơn vị sử dụng lao động ảnh hưởng tới uy tín, sự phát triển; phải nộp tiền lãi chậm đóng; bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí có thể bị phạt tù theo Điều 216 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Cán bộ Bảo hiểm xã hội huyện Phong Thổ tuyên truyền về Luật BHXH, BHYT đến người lao động của Công ty Cổ phần bảo trì đường bộ 1 Lai Châu.

Anh Nguyễn Đức Thiện - Giám đốc BHXH huyện cho biết: “Xác định việc đôn đốc thu BHXH, BHYT, BHTN kịp thời có ý nghĩa quan trọng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, thời gian qua, BHXH huyện đã thực hiện đồng bộ các giải pháp. Trong đó, phân công cán bộ thường xuyên kiểm tra, đối chiếu, đôn đốc đơn vị trích nộp đầy đủ, kịp thời theo quy định của Luật BHXH. Hằng tháng gửi thông báo thu nộp BHXH, BHYT, BHTN đến đơn vị để chủ sử dụng lao động nắm rõ tình hình và có kế hoạch đóng nộp đúng quy định. Tăng cường phối hợp với tổ chức công đoàn các cấp đẩy mạnh tuyên truyền Luật BHXH, BHYT nhằm thay đổi nhận thức, hành vi của người sử dụng lao động và người lao động”.

Công ty Cổ phần bảo trì đường bộ 1 Lai Châu là một trong những doanh nghiệp tham gia đóng bảo hiểm cho người lao động ngay từ khi mới thành lập. Hiện nay, công ty có 117 người lao động thì 100% được đóng bảo hiểm. Anh Hoàng Tiến Quý - Giám đốc công ty chia sẻ: Xác định người lao động là lực lượng nòng cốt để phát triển công ty bền vững, trong những năm qua, bên cạnh đảm bảo chế độ tiền lương, thưởng, bảo hộ lao động, công ty còn bố trí đóng BHXH cho người lao động với số tiền trung bình 150 triệu đồng/tháng. Có thời điểm tài chính khó khăn nhưng công ty vẫn cố gắng nộp tiền bảo hiểm cho người lao động. Về cơ bản, công ty chấp hành tốt việc nộp bảo hiểm, chưa bị xử phạt, mọi chế độ chi trả về thai sản, ốm đau, tai nạn lao động đầy đủ.

Chị Phạm Thị Thu Hằng (nhân viên Công ty Cổ phần bảo trì đường bộ 1 Lai Châu) bộc bạch: “Tôi làm việc tại công ty từ năm 2005. Suốt thời gian qua, tôi được công ty đóng bảo hiểm đầy đủ, khi ốm đau phải điều trị tại cơ sở y tế đều được bảo hiểm thanh toán kịp thời. Tôi rất yên tâm làm việc, gắn bó lâu dài với công ty”.

Được biết, song song với làm tốt công tác tuyên truyền, BHXH huyện còn thực hiện kiểm tra, thanh tra theo kế hoạch và thanh tra đột xuất đối với các đơn vị nợ tiền bảo hiểm từ 3 tháng trở lên. Hằng quý lập danh sách đơn vị nợ, báo cáo UBND huyện, BHXH tỉnh, đề nghị có ý kiến chỉ đạo đối với những đơn vị nợ kéo dài, đồng thời công khai danh sách đơn vị nợ trên các phương tiện truyền thông tại huyện. Đối với đơn vị cố tình không đóng nộp BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động, BHXH huyện sẽ tăng cường phối hợp với cơ quan thanh tra, cơ quan thuế, Công an huyện, báo cáo UBND huyện để có biện pháp thu hồi nợ hiệu quả. Tính đến hết năm 2023, BHXH huyện đã thu trên 108 tỷ đồng tiền nợ bảo hiểm, đạt gần 90% kế hoạch.

Nộp các loại bảo hiểm đầy đủ sẽ mang lại “lợi ích kép” cho cả người lao động và người sử dụng lao động. Do đó, thời gian tới, BHXH huyện tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp phù hợp, đề nghị các ngành chức năng tăng cường công tác quản lý Nhà nước về hoạt động của đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn để các đơn vị doanh nghiệp, HTX thực hiện đúng nghĩa vụ với người lao động.