Kỳ 1: Trọng thực tài

Kế thừa tư tưởng trọng hiền tài của cha ông, Kế hoạch số 155-KH/TU ngày 28/10/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu thực hiện Kết luận số 105-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Chương trình hành động số 48-CTr/TW của Bộ Chính trị, đã xác định những nhiệm vụ, giải pháp nhằm tạo chuyển biến thực chất trong công tác phát hiện, thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài. Đáng chú ý, kế hoạch không chỉ yêu cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách, mà còn đòi hỏi mạnh mẽ tư duy đổi mới, nhận diện đúng người tài, xây dựng văn hóa trọng thực tài và tạo môi trường để người có năng lực phát huy sở trường.

Không đánh đồng nhân tài với bằng cấp
Trong bài viết “Nhân tài và kiến quốc” đăng trên báo Cứu quốc năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Kiến thiết cần có nhân tài”. Sinh thời Bác cũng nhiều lần nhấn mạnh trách nhiệm tìm kiếm, phát hiện người có tài, có đức để phụng sự đất nước. Tư tưởng ấy đặt ra yêu cầu không chỉ trân trọng người tài, mà còn phải chủ động tìm kiếm, nhận diện và tạo điều kiện để họ đóng góp.
Với tỉnh Lai Châu, yêu cầu này luôn được thực hiện tốt, đặc biệt sau khi có Kế hoạch số 155-KH/TU việc trọng dụng nhân tài được cụ thể hóa bằng những mục đích, yêu cầu mới hơn, sát hơn, dựa chủ yếu vào phẩm chất, năng lực thực tế, sản phẩm cụ thể, uy tín nghề nghiệp và giá trị đóng góp. Một tư duy đổi mới mạnh mẽ khác đó là: nhân tài không đồng nhất với người có bằng cấp cao, học hàm, học vị, chức vụ quản lý hay thâm niên công tác. Đây là bước chuyển quan trọng trong cách nhìn nhận và sử dụng con người. Bằng cấp có thể phản ánh quá trình học tập; chức vụ thể hiện vị trí công tác; thâm niên cho thấy kinh nghiệm tích lũy. Nhưng những yếu tố ấy không tự thân bảo đảm khả năng giải quyết công việc khó, tạo ra sáng kiến hay mang lại giá trị đột phá. Năng lực thực sự cần được kiểm chứng qua thực tiễn, qua chất lượng công việc và những đóng góp có thể nhận diện. Cách tiếp cận này mở rộng cơ hội phát hiện nhân tài từ nhiều môi trường: cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng dân cư. Điều quan trọng là trọng thực tài không có nghĩa xem nhẹ phẩm chất, đạo đức; trái lại, kế hoạch của tỉnh đặt năng lực nổi trội trong mối quan hệ với uy tín nghề nghiệp, trách nhiệm và giá trị đóng góp cho cộng đồng.

Tạo môi trường cho nhân tài phát huy năng lực
Muốn người tài phát huy hết năng lực, cần một môi trường biết trân trọng sự khác biệt, khuyến khích sáng tạo và đánh giá công bằng. Kế hoạch số 155-KH/TU đặt ra yêu cầu xây dựng văn hóa trọng thực tài; khắc phục tình trạng cào bằng, cục bộ, khép kín, đố kỵ, cô lập và tâm lý sợ người giỏi. Đồng thời, tỉnh định hướng xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, dân chủ, minh bạch, đề cao liêm chính, khuyến khích đổi mới sáng tạo, tranh luận khoa học và phản biện.
Đây không chỉ là yêu cầu đối với quy chế quản lý, mà còn là phép thử về năng lực lãnh đạo, điều hành ở mỗi cơ quan, đơn vị. Người đứng đầu phải biết phát hiện năng lực, mạnh dạn giao việc phù hợp, lắng nghe ý kiến chuyên môn và chịu trách nhiệm về kết quả phát hiện, trọng dụng nhân tài thuộc phạm vi quản lý. Một tập thể không thể phát triển nếu người có sáng kiến không được lắng nghe, người làm tốt không được ghi nhận, còn những cách làm mới luôn phải đối diện với tâm lý e ngại, khép kín.

Một giờ thực hành đào tạo nghề điện dân dụng cho học viên tại Trường Cao đẳng Lai Châu.

Trọng dụng người tài cũng không thể chỉ trông chờ vào một cơ quan hay một nguồn tuyển chọn. Kế hoạch yêu cầu phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục, cơ sở nghiên cứu và nhân dân trong phát hiện, giới thiệu, tiến cử nhân tài. Cùng với đó là rà soát cơ chế, chính sách, kịp thời nhận diện những vướng mắc để đề xuất sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền. Những nhiệm vụ ấy cho thấy quyết tâm của Lai Châu không dừng ở lời kêu gọi người giỏi về cống hiến. Tỉnh hướng tới xây dựng một môi trường mà năng lực được nhận diện bằng đóng góp thực tế, cơ hội được trao trên cơ sở thực tài và kết quả được đánh giá bằng hiệu quả công việc.
Định hướng trọng dụng nhân tài càng có ý nghĩa khi đặt trong tầm nhìn phát triển dài hạn của tỉnh. Kế hoạch số 155-KH/TU xác định mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, Lai Châu trở thành tỉnh phát triển trung bình của vùng trung du và miền núi phía Bắc; đến năm 2045 trở thành tỉnh trung bình của cả nước. Muốn hiện thực hóa những mục tiêu ấy, bên cạnh nguồn lực đầu tư và cơ chế phù hợp, Lai Châu cần quy tụ được đội ngũ nhân lực có trình độ, năng lực nổi trội, có khả năng làm chủ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn. Vì thế, phát hiện, thu hút và trọng dụng nhân tài không phải nhiệm vụ riêng của công tác cán bộ, mà là một trong những điều kiện quan trọng để tỉnh tạo nền tảng cho các bước phát triển trong tương lai.
Là địa phương đang nỗ lực khai thác tiềm năng, vượt qua những khó khăn về điều kiện phát triển, đây là yêu cầu có ý nghĩa lâu dài, là nguồn “tài nguyên” vô giá để tỉnh hiện thực hóa nhiệm vụ phát triển xanh, nhanh và bền vững. Tài nguyên cần tri thức có thể giúp tỉnh nâng cao giá trị, biến lợi thế thành cơ hội, hiện thực hóa những mục tiêu phát triển. Từ tư tưởng “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” đến chủ trương trọng dụng nhân tài hôm nay, tư tưởng xuyên suốt vẫn là sự trân trọng trí tuệ và trách nhiệm tạo điều kiện để trí tuệ phụng sự cộng đồng. Với Kế hoạch số 155-KH/TU, Lai Châu đã xác định hướng đi và những nhiệm vụ cần thực hiện. Bởi muốn mở lối cho hiền tài, trước hết phải mở lối trong tư duy. Và muốn người tài thực sự trở thành nguồn lực phát triển, phải để họ được phát hiện, được tin tưởng và có cơ hội cống hiến bằng chính năng lực của mình.
(Còn nữa)