Theo ông Mạc Quang Dũng - Giám đốc Sở GD&ĐT: Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và chương trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, mạng lưới cơ sở giáo dục của tỉnh đã bộc lộ nhiều bất cập. Nhiều trường có quy mô nhỏ, số lượng đầu mối quản lý lớn dẫn đến việc phân bổ nguồn lực còn dàn trải; công tác bố trí, điều tiết đội ngũ giáo viên giữa các đơn vị chưa thực sự linh hoạt; hiệu quả khai thác cơ sở vật chất và trang thiết bị ở một số nơi chưa tương xứng với yêu cầu phát triển. Theo rà soát, đến ngày 20/7/2026, toàn tỉnh có 335 cơ sở giáo dục công lập. Trong đó, có 112 trường mầm non; 82 trường tiểu học; 80 trường THCS; 30 trường TH&THCS; 14 trường THPT; 9 trường DTNT THPT; 1 trung tâm GDTX-HN tỉnh; 7 trung tâm GDNN-GDTX. Không chỉ nhiều đầu mối quản lý, ngành giáo dục còn đối mặt với bài toán thiếu nhân lực. Năm 2026, tổng số người làm việc, hợp đồng lao động được giao là 11.946, song thực tế mới chỉ có 11.450 người, thiếu 496 biên chế so với định mức. Trong khi đó, dân cư phân bố không đồng đều đã khiến việc bố trí giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất và tổ chức dạy học ở nhiều địa phương gặp không ít khó khăn.

Lai Châu đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục trong tháng 8/2026. Ảnh tư liệu

Sau sắp xếp, toàn tỉnh dự kiến còn 194 cơ sở giáo dục công lập, giảm 141 cơ sở so với thời điểm 1/7/2025, tương đương giảm 42,1%. Việc sắp xếp không thực hiện một cách cơ học mà “lấy người học làm trung tâm”, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh đến trường. Quá trình thực hiện được cân nhắc kỹ trên cơ sở rà soát từng địa bàn, ưu tiên tổ chức lại các trường cùng cấp học hoặc có vị trí địa lý gần nhau, tuyệt đối không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông hay trường phổ thông với các trung tâm giáo dục thường xuyên. Để xây dựng phương án phù hợp, Sở GD&ĐT cũng đã phối hợp với các địa phương rà soát toàn diện quy mô trường lớp, số lượng học sinh, đội ngũ giáo viên, hiện trạng cơ sở vật chất, khoảng cách đi lại của học sinh và đặc điểm dân cư từng địa bàn; từng bước bảo đảm quyền học tập của học sinh, nâng cao hiệu quả quản trị và sử dụng nguồn nhân lực.
Là một trong những địa phương thuộc khu vực biên giới, có mạng lưới trường học phân bố trên địa bàn rộng, đến tháng 7/2026, xã Sì Lở Lầu có 10 cơ sở giáo dục công lập với 34 điểm trường, gồm 4 trường mầm non; 2 trường tiểu học; 2 trường THCS; 2 trường Phổ thông DTBT Tiểu học và THCS. Trao đổi với phóng viên, ông Cao Văn Trinh - Phó Chủ tịch UBND xã Sì Lở Lầu cho biết: Dự kiến sau sáp nhập xã còn 5 cơ sở giáo dục công lập, giảm 5 cơ sở. Do địa hình chia cắt, nhiều bản cách xa trung tâm xã nên trong quá trình thực hiện địa phương phối hợp chặt chẽ với ngành Giáo dục rà soát, đánh giá thận trọng từng cơ sở giáo dục, từ quy mô học sinh, đội ngũ giáo viên, hiện trạng cơ sở vật chất đến khoảng cách đi lại và đặc điểm dân cư ở từng khu vực, nhằm đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tiễn của xã, tạo sự đồng thuận của cán bộ, giáo viên, phụ huynh và nhân dân.

Việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục công lập phải phù hợp với điều kiện thực tế, đảm bảo ổn định hoạt động dạy và học.

Thầy giáo Vũ Văn Pho - Hiệu trưởng Trường Phổ thông DTBT Tiểu học và THCS Pa Vây Sử, xã Sì Lở Lầu cho biết: Hiện, nhà trường có 17 phòng học; 5 phòng học bộ môn; 7 phòng chức năng; 14 phòng ở bán trú. Nhà trường đã chủ động phối hợp với cơ quan chuyên môn tiến hành các bước và đóng góp ý kiến vào phương án sắp xếp các đơn vị trường học ở xã. Điều mong muốn nhất của tập thể nhà trường là việc sắp xếp sẽ được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm ổn định hoạt động dạy và học.
Cũng theo ông Mạc Quang Dũng - Giám đốc Sở GD&ĐT, bên cạnh việc xây dựng phương án sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục, dự thảo Đề án cũng xác định rõ nguyên tắc bố trí nhân sự theo vị trí việc làm, ưu tiên giữ ổn định đội ngũ đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ, hạn chế điều động, luân chuyển không cần thiết. Đồng thời bảo đảm đầy đủ chế độ chính sách đối với cán bộ, giáo viên chịu tác động khi thực hiện đề án. Đối với cơ sở vật chất, các đơn vị sau sáp nhập sẽ thực hiện bàn giao, quản lý và sử dụng theo quy định, hướng tới khai thác hiệu quả tài sản công, tránh đầu tư lãng phí.
Đề án sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn tỉnh đang được UBND tỉnh xem xét. Khi được phê duyệt và triển khai, đây sẽ là tiền đề quan trọng để Lai Châu từng bước xây dựng hệ thống giáo dục tinh gọn, hiện đại, sử dụng hiệu quả nguồn lực, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.