Trong những chia sẻ của anh Đông, tôi biết thêm về thời tiết ở Sì Lở Lầu rất lạnh. Cái lạnh khiến gia súc chết 400 con vào năm 2013. Mỗi năm ngô, lúa chỉ canh tác được vụ mùa. Song bằng nghị lực, ý chí khắc phục khó khăn, chịu thương chịu khó lao động, nhất là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, người dân Sì Lở Lầu đã biết cách phòng chống thiên tai kịp thời, giảm thiệt hại về kinh tế. Hiện, tổng đàn gia súc, gia cầm có tới 4.474 con. Diện tích gieo cấy lúa của xã 376,8ha, ngô 351ha, thảo quả 221ha. Năng suất ngô, lúa đạt từ 42 - 45 tấn/ha. Bà con còn trồng thêm hoa màu các loại với diện tích hàng trăm hecta. Lấy kinh tế năm 2015 làm mốc, thu nhập bình quân đầu người (xã Sì Lở Lầu cũ) đạt 15 triệu đồng/năm thì đến năm 2020 đạt 20 triệu đồng/người/năm. Ý thức được việc phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập gia đình là yếu tố quan trọng, ngoài thời gian làm chính vụ thì những lúc nông nhàn bà con còn đi làm thuê tăng thu nhập. Hiện nay, đang trong thời gian phòng, chống dịch Covid-19 nhưng nam, nữ thanh niên không chơi bời tụ tập mà thực hiện nhiệm vụ kép, vừa chống dịch vừa đi lao động tại các công ty, doanh nghiệp trong nước với số lượng khoảng 300 người. Trung bình mỗi gia đình có từ 1 - 2 chiếc xe máy. Máy cày toàn xã cũng khoảng 400 cái, có gia đình còn mua được ôtô bán tải chở hàng hóa. Riêng bản Tả Chải có 116 hộ thì 99 hộ xây nhà kiên cố. Hộ nghèo của xã giảm còn 282 hộ.

Giờ ở Sì Lở Lầu xuất hiện những triệu phú làm kinh tế giỏi, đi lên từ trồng thảo quả, tam thất như gia đình ông Phàn Phủ Tông (ở bản Lả Nhì Thàng). Mạnh dạn đến xã Bản Lang thuê đất trồng chuối, mỗi năm thu nhập 150 triệu đồng như gia đình ông Phàn Vần Sinh. Người dân còn biết liên kết thành lập Hợp tác xã chở vật liệu xây dựng, thu mua nông sản địa phương bán sang Trung Quốc. Mới đây, một nhóm hộ ở bản Tỷ Phùng đã tham gia mô hình trồng cây thất diệp nhất chi hoa, mô hình đang cho những tín hiệu khả quan. Anh Cồ Lỳ Pô (bản Tỷ Phùng) cho biết: Được Đảng, Nhà nước quan tâm, chúng tôi động viên nhau phát triển kinh tế, giúp nhau xóa đói giảm nghèo, xây dựng đời sống văn hóa mới.

Từ một xã có khoảng cách xa nhất huyện thì nay thời gian đến Sì Lở Lầu đã gần hơn bởi giao thông đi lại thuận tiện. Những chuyến xe xuôi ngược vận chuyển hàng hóa tạo nên khí thế sôi động cho mảnh đất miền biên viễn này. Trong lĩnh vực xây dựng nông thôn mới, Sì Lở Lầu đạt được 10/19 tiêu chí. Ngoài sự hỗ trợ của Nhà nước, Nhân dân đã đóng góp hơn 1 tỷ đồng để làm đường giao thông nông thôn. Phấn khởi nhất là những đoạn đường từ bản Mới, bản Phố Vây, Xin Chải ra các khu sản xuất được đổ bê tông giúp người dân chở nông sản về nhà trong thời gian ngắn. Cũng theo anh Đông, lộ trình thực hiện xây dựng nông thôn mới còn nhiều khó khăn, song cấp ủy, chính quyền địa phương và Nhân dân Sì Lở Lầu sẽ cố gắng nỗ lực phấn đấu hoàn thành các tiêu chí trong thời gian sớm.

Cán bộ Đồn Biên phòng Sì Lở Lầu cùng Nhân dân gói bánh chưng chuẩn bị tết.

Hành trình lần này, chúng tôi có dịp đến thăm Đồn Biên phòng Sì Lở Lầu, thăm chốt phòng, chống dịch Covid-19 do các anh phụ trách. Thiếu tá Hoàng Thanh Hải tâm sự: Mặc dù là xã vùng biên, đường mòn lối mở nhiều, bà con lại có thói quen sang Trung Quốc làm thuê, nhưng được cán bộ chính quyền địa phương, Đồn Biên phòng Sì Lở Lầu phối hợp tuyên truyền, bà con đã nâng cao nhận thức về việc xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc. Khi dịch Covid-19 xảy ra, những trường hợp đi làm thuê về đến biên giới đều chủ động khai báo hành trình, chấp hành nghiêm túc việc cách ly theo quy định. Người dân xã Sì Lở Lầu có ý thức tốt trong việc chấp hành pháp luật. Nhiều năm nay, mỗi khi tết đến xuân về, phía Trung Quốc bắn pháo đỏ rực cả khu vực biên giới nhưng những người dân Sì Lở Lầu không làm theo. Hơn nữa, bà con còn nhắc nhở nhau không mua, bán vận chuyển pháo nổ ảnh hưởng đến an ninh trật tự trên địa bàn.

Muốn khám phá cuộc sống của bà con, để có thể nhìn, nghe thấy những thanh âm trong trẻo ở vùng biên rõ nhất, tôi dạo quanh một số bản của xã. Trên đồng ruộng, gốc rạ sau mùa gặt mọc lên những lúa éo, lúa chét non mơn mởn, đàn trâu của gia đình nào đó no cỏ đang thong thả bước dưới ánh hoàng hôn. Đang là mùa sương giá nên trước cửa mỗi gia đình đều nhóm lửa sưởi ấm. Mùi khói lan vào không gian làm cay sống mũi nhưng cũng làm ấm tình người! Các bà, các chị ngồi quây quần bên nhau trò chuyện, có chị thì địu con ngủ trên lưng nhưng đôi tay vẫn thoăn thoắt luồn từng mũi thêu đều đặn. Hiện nay không chỉ nam giới mà phụ nữ Sì Lở Lầu đều học nói tiếng phổ thông. Gia đình nào cũng có điện thoại thông minh để liên lạc, truy cập thông tin, nhờ đó đời sống văn hóa, tinh thần được nâng lên rất nhiều. Đặc biệt, sau khi sáp nhập xã Ma Ly Chải vào xã Sì Lở Lầu, tình đoàn kết, gắn bó giữa đồng bào các dân tộc ngày càng được nhân lên.

Đêm xuống, Sì Lở Lầu lạnh buốt và tưởng rằng sẽ buồn lắm! Nhưng ngược lại, tiếng trẻ nhỏ học bài vọng ra từ các Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học, Trung học cơ sở rộn ràng cả không gian. Mấy năm gần đây, việc học tập của con trẻ được các bậc cha mẹ quan tâm, thầy cô giáo nhiệt tình giảng dạy, giáo dục Sì Lở Lầu cũng có nhiều khởi sắc. Hiện, Sì Lở Lầu có 3 cấp học như: mầm non, tiểu học, trung học với hơn 1 nghìn học sinh, tỷ lệ huy động học sinh trong độ tuổi ra lớp đạt 100%, tỷ lệ học sinh đi học chuyên cần đạt từ 90 - 98%, tỷ lệ học sinh chuyển lớp đạt 98%.

Tết Nguyên đán đang đến gần, mọi người mọi nhà trên vùng đất Sì Lở Lầu đang rục rịch chuẩn bị trang phục, lương thực, thực phẩm đón tết. Quanh những triền núi, hoa đào, hoa mận khoe sắc thắm như mời gọi mùa xuân về. Rời Sì Lở Lầu trong cái lạnh buốt giá mà lòng tôi rất ấm! Bởi khi chia tay, Chủ tịch UBND xã Tẩn Sài Đông nhấn mạnh: Cấp ủy, chính quyền địa phương đã có kế hoạch đảm bảo cho bà con ăn tết vui vẻ, tiết kiệm, chủ động phòng chống cháy nổ. Tin rằng với sự chu đáo này, bà con sẽ có một tết cổ truyền yên ấm, an vui!