Chị Hà hướng dẫn người lao động cách thu hoạch cá tầm.

Bén duyên nghề nuôi cá

Không ít lần được nghe cán bộ và người dân giới thiệu về chị Hà với tư cách là nữ giám đốc HTX năng động ở huyện Phong Thổ, song phải đến những ngày gần đây chúng tôi mới có dịp vượt chặng đường xa đến thăm chị. Khác xa so với tưởng tượng ban đầu về một nơi hẻo lánh, khó đi, HTX nơi chị làm giám đốc được đầu tư xây dựng khá khang trang, gần đường tỉnh 132 với hệ thống bể nuôi rộng, liền kề, lượng nước ra vào thường xuyên.

Dẫn chúng tôi đi thăm HTX, chị Hà tạo được thiện cảm ngay bởi sự gần gũi, giản dị, chân chất trong từng lời nói, cách ăn mặc. Chị kể, chị sinh ra và lớn lên tại huyện Bảo Thắng (tỉnh Lào Cai). Từng là sinh viên của ngành sư phạm nhưng chị vẫn theo học Trường Trung cấp nghề Lào Cai, chuyên ngành nông nghiệp trồng trọt. Năm 2012, chị lên Lai Châu là tri thức trẻ làm việc tại Đoàn Kinh tế Quốc phòng 356 (Quân khu 2). Trải qua 3 năm gắn bó, thấy cuộc sống của bà con vùng biên còn nhiều khó khăn mà một trong số những nguyên nhân đói nghèo bủa vây là bà con chưa tìm được hướng đi phù hợp trong phát triển kinh tế.

Trăn trở điều đó, nhiều lần chị tâm sự với chồng. Biết chồng am hiểu về nuôi cá nước lạnh, kết hợp tìm hiểu thực tế thấy khí hậu, điều kiện tự nhiên khu vực suối ở bản Căng Há phù hợp để nuôi cá nước lạnh, chị bàn với chồng đầu tư nuôi cá nước lạnh tại đây. Nghĩ là làm, tháng 5/2015, HTX nông nghiệp vùng cao Phong Thổ được thành lập với 7 thành viên, vốn điều lệ ban đầu là 500 triệu đồng. Dưới sự định hướng của chị Hà, HTX đã đầu tư kinh phí san ủi ven núi gần suối tạo mặt bằng xây 4 bể nuôi cá tầm, cá hồi với tổng diện tích 450m2.

Vượt khó để thành công

Được chăm sóc cẩn thận, cá tầm, cá hồi do HTX nuôi phát triển tốt. Cái khó là lúc ấy HTX mới đi vào hoạt động, chưa tìm được đầu ra ổn định cho sản phẩm. Nhiều con cá có trọng lượng lớn bị tồn trong bể. Đỉnh điểm vào tháng 6/2016, trên địa bàn xảy ra mưa bão lớn, lượng nước từ đầu nguồn đổ về dồn dập làm hệ thống ống dẫn nước vào các bể bị hỏng, cá chết nhiều.

“Lúc đó, chúng tôi ước tính có đến 6 tấn cá lớn, nhỏ chết do sặc bùn. Nhiều khách hàng tìm đến mua ủng hộ nhưng vẫn thiệt hại gần 1 tỷ đồng. Xót xa nhìn công sức đổ xuống sông xuống biển nhưng chúng tôi không nản lòng mà cố gắng vực dậy bằng việc đầu tư hệ thống ống dẫn nước chắc chắn. Lựa chọn nguồn cá giống tốt, chăm sóc cẩn thận để cá cho chất lượng và sản lượng cao, khẳng định thương hiệu trên thị trường” - chị Hà chia sẻ.

Trong quá trình hoạt động, chị Hà định hướng cho HTX liên kết với các nhà hàng: 24h, Hương Quê (thành phố Lai Châu), HTX Dương Yến (thị trấn Phong Thổ) và một số nhà hàng ở thị trấn Sa Pa (tỉnh Lào Cai) tạo đầu ra cho sản phẩm. Doanh thu của HTX những năm gần đây bình quân đạt gần 2 tỷ đồng, trừ chi phí mỗi thành viên HTX đạt thu nhập từ 50-70 triệu đồng/năm. Lợi nhuận tiếp tục được các thành viên trích một phần đầu tư mở rộng quy mô lên 20 bể, diện tích mặt nước trên 2.000m2.

Gần đây, chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19, nhu cầu tiêu thụ cá giảm, để thích ứng chị Hà bàn với các thành viên HTX giảm dần lượng cá nuôi từ 1 vạn đến 1,2 vạn/lứa xuống còn 6.000-7.000 con/lứa. 1 năm nuôi 4 lứa cá. Đồng thời, ngoài việc bán đổ cho các nhà hàng, HTX đăng bán qua mạng xã hội. Từ tháng 11/2020 đến nay, mở một cơ sở bán lẻ cá nước lạnh tại thành phố Lai Châu. Mức tiêu thụ đạt 4-6 tạ cá mỗi tháng. Qua thống kê, từ đầu năm đến nay, HTX xuất bán được 5 tấn cá.

Truyền cảm hứng làm kinh tế

Trải qua nhiều khó khăn, dưới sự điều hành của chị Hà, HTX nông nghiệp vùng cao Phong Thổ vẫn đứng vững và khẳng định chỗ đứng trên thị trường. Hiện, đây là HTX duy nhất sản xuất cá nước lạnh trên địa bàn huyện Phong Thổ. Vốn điều lệ của HTX tăng gấp đôi so với ngày đầu thành lập (1 tỷ đồng). HTX tạo việc làm thường xuyên cho 4 lao động mức lương từ 6-8 triệu đồng/người/tháng có nuôi ăn, ở; tạo việc làm thời vụ cho khoảng 6 lao động mỗi tháng, tiền công 180.000 đồng/người/ngày. Riêng với gia đình chị Hà, nguồn thu từ HTX cộng với mức lương của chồng chị (anh là bộ đội nghỉ hưu), nâng tổng thu nhập của gia đình chị mỗi năm lên gần 200 triệu đồng.

Đáng mừng nhất là HTX đã trở thành mô hình kinh tế cụ thể để nhiều hội viên phụ nữ trong và ngoài huyện đến học hỏi; nghị lực vượt khó của chị Hà cũng truyền cảm hứng để nhiều chị em học tập noi theo, nỗ lực vươn lên phát triển kinh tế. Nói như chị Vàng Thị Già (ở bản Căng Há), thì điều kiện kinh tế gia đình chị khó khăn chưa thể phát triển nuôi cá nước lạnh song học hỏi nghị lực vượt khó, sự năng động của chị Hà, chị mạnh dạn thay đổi nếp nghĩ, cách làm. Ngoài thời gian trồng trọt, chăn nuôi, chị dành thời gian bán cá hồi, cá tầm... trên mạng. Điều này, giúp chị tăng thu nhập từ 3-4 triệu đồng/tháng.

Trao đổi với chúng tôi, chị Lê Thị Hồng - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Phong Thổ khẳng định: “Hiện nay, toàn huyện có 12.689 hội viên, chiếm hơn 60% lực lượng lao động. Nhiều chị em mạnh dạn làm ăn, phát triển kinh tế và chị Hà là một tấm gương điển hình. Thời gian tới, hội liên hiệp phụ nữ các cấp trong huyện tiếp tục tuyên truyền về tấm gương vượt khó của chị Hà cũng như quan tâm, tạo điều kiện để các hội viên khác vươn lên phát triển kinh tế, đóng góp vào sự phát triển chung của địa phương”.