Kỳ 1: Trọng thực tài

Chọn đúng người, đúng việc
Thay vì dừng lại ở mong muốn chung chung, dàn trải về nguồn nhân lực chất lượng cao, tỉnh xác định danh mục ngành, lĩnh vực mũi nhọn có nhu cầu nhân tài và những vấn đề lớn cần giải quyết; trên cơ sở đó lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên, xác định năng lực cần có, sản phẩm đầu ra và cơ quan sử dụng. Các lĩnh vực được định hướng tập trung gồm: khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; công nghiệp năng lượng, khai thác và chế biến khoáng sản; nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, dược liệu, chế biến nông, lâm sản; du lịch, logistics và kinh tế cửa khẩu.
Mỗi lĩnh vực đặt ra những yêu cầu chuyên biệt. Nông nghiệp và dược liệu cần tri thức về giống, quy trình sản xuất, bảo quản, chế biến và thị trường. Năng lượng, khoáng sản cần chuyên gia có khả năng nâng cao hiệu quả khai thác, chế biến, sử dụng tài nguyên hiệu suất, hiệu quả cao và an toàn, bền vững. Du lịch và kinh tế cửa khẩu cần năng lực quản trị, tổ chức sản phẩm, kết nối thị trường và chuỗi cung ứng. Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số cần những “quân sư” có khả năng đưa giải pháp mới vào giải quyết các vấn đề cụ thể.
Từ những nhu cầu ấy, việc lựa chọn nhân tài có cơ sở rõ ràng hơn: không tìm người giỏi một cách chung chung, mà tìm người có năng lực phù hợp với nhiệm vụ cụ thể; không chỉ xem xét thành tích đã có, mà còn đánh giá khả năng tạo ra giá trị cho những mục tiêu phát triển của tỉnh. Đó là cách chuyển công tác nhân tài từ một nhiệm vụ mang tính tổ chức thành một bộ phận gắn trực tiếp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Khi vấn đề được xác định rõ, tỉnh có thể chủ động tìm kiếm chuyên gia, lựa chọn phương thức hợp tác và tập trung nguồn lực vào những nhiệm vụ có khả năng tạo chuyển biến.

Một người có năng lực chỉ có thể tạo ra giá trị khi được đặt vào đúng công việc, có đủ điều kiện thực hiện và được trao quyền tương xứng với trách nhiệm. Vì vậy, Kế hoạch số 155-KH/TU nhấn mạnh đổi mới phương thức phát hiện, lựa chọn, trọng dụng và đánh giá nhân tài theo nhiệm vụ, kết quả; yêu cầu lựa chọn đúng người, đúng việc, đúng sở trường, mạnh dạn giao nhiệm vụ xứng tầm, gắn quyền hạn với trách nhiệm giải trình. Kế hoạch cũng định hướng nghiên cứu, áp dụng các hình thức đặt hàng, giao nhiệm vụ, khoán chi và chi trả theo sản phẩm, kết quả phù hợp với quy định hiện hành. Đây là hướng tiếp cận nhằm tăng tính thực chất trong sử dụng nhân tài, để đóng góp được xem xét thông qua chất lượng sản phẩm và giá trị tạo ra.
Để cơ chế này phát huy hiệu quả, mỗi nhiệm vụ cần xác định rõ mục tiêu, sản phẩm đầu ra, thời hạn, điều kiện thực hiện và trách nhiệm của người được giao. Việc đánh giá phải công khai, minh bạch, có căn cứ; nguồn lực được bố trí phù hợp với yêu cầu công việc. Đồng thời, cần phân biệt rủi ro khách quan trong nghiên cứu, đổi mới sáng tạo với hành vi thiếu trách nhiệm, gian lận hoặc vụ lợi. Trao quyền phải đi cùng kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Kế hoạch đặt ra yêu cầu rà soát các cơ chế, chính sách hiện có, nhận diện vướng mắc để đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền giải quyết. Vì vậy, những hình thức giao nhiệm vụ và chi trả theo kết quả cần được cụ thể hóa theo đúng thẩm quyền, bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật và khả năng cân đối nguồn lực.
Phát triển nguồn nhân tài kế cận
Trên thực tế, nhân tài không chỉ ở trong các cơ quan nhà nước hay bó hẹp trên địa bàn. Bởi vậy, tỉnh định hướng mở rộng kênh phát hiện, giới thiệu, tiến cử nhân tài; kết nối chuyên gia, nhà khoa học và người có năng lực nổi trội trong, ngoài tỉnh tham gia giải quyết những nhiệm vụ trọng tâm. Đáng chú ý, việc huy động chuyên gia không nhất thiết gắn với yêu cầu làm việc thường xuyên tại địa phương. Tùy tính chất công việc, tỉnh có thể nghiên cứu các hình thức tư vấn, hợp tác, giao nhiệm vụ phù hợp để trí tuệ từ nhiều nơi cùng tham gia giải quyết vấn đề của Lai Châu. Cách tiếp cận này mở rộng khả năng tiếp cận nguồn lực chất lượng cao, đồng thời giúp việc sử dụng nhân tài gắn sát hơn với nhu cầu thực tế.

Để kết nối có hiệu quả, tỉnh đặt ra nhiệm vụ rà soát dữ liệu nhân tài, chuẩn bị cập nhật và kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia, tăng cường hợp tác với cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp và mạng lưới chuyên gia trong nước, quốc tế. Dữ liệu cần phục vụ việc xác định đúng chuyên môn, tìm đúng người và kết nối với đúng nhiệm vụ, đồng thời bảo đảm yêu cầu về an toàn, bảo mật và kiểm soát xung đột lợi ích.
Cùng với thu hút nhân tài đã có năng lực nổi trội, phát triển nguồn nhân tài kế cận là nhiệm vụ không thể thiếu. Kế hoạch yêu cầu khảo sát nguồn nhân tài, xác định nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng; chú trọng phát hiện học sinh, sinh viên có năng lực nổi trội, tăng cường liên kết giữa cơ sở giáo dục với chuyên gia, nhà khoa học và những người có kinh nghiệm thực tiễn. Việc tạo nguồn cần được thực hiện liên tục, có trọng tâm, gắn với nhu cầu phát triển của tỉnh.
Không phải một chủ trương chung chung, Kế hoạch số 155-KH/TU xác định mục tiêu tạo chuyển biến thực chất trong phát hiện, đào tạo, thu hút, trọng dụng và phát huy nhân tài; hướng tới xây dựng môi trường thuận lợi để người có năng lực nổi trội cống hiến, góp phần đưa Lai Châu phát triển nhanh, xanh và bền vững. Nhiều nhiệm vụ được đặt ra với lộ trình triển khai từ năm 2027, gắn trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị với tiến độ và sản phẩm cụ thể.

Cầu hiền trong thời đại mới không chỉ là lời mời gọi người tài, mà còn là cam kết tạo điều kiện để họ phát huy năng lực. Người tài cần công việc xứng tầm, môi trường khuyến khích sáng tạo, sự đánh giá công bằng và cơ chế rõ ràng để biến ý tưởng thành kết quả. Địa phương cần trí tuệ, nhưng cũng phải chứng minh rằng trí tuệ được trân trọng và có cơ hội tạo ra giá trị. Với Lai Châu, hành trình ấy bắt đầu từ những việc cụ thể: nhận diện đúng nhu cầu, tìm đúng người, giao đúng việc, tạo đủ điều kiện và đánh giá bằng hiệu quả thực tế. Khi những nhiệm vụ đó được thực hiện đồng bộ, trí tuệ sẽ trở thành nguồn lực trực tiếp cho phát triển, góp phần đánh thức tiềm năng, nâng cao chất lượng tăng trưởng và mở rộng cơ hội cho người dân.
Từ truyền thống trọng hiền tài của cha ông đến quyết tâm hành động hôm nay, thông điệp vẫn nhất quán: muốn dựng xây tương lai, phải biết quy tụ trí tuệ. Lai Châu “cầu hiền” không chỉ để có thêm người giỏi, mà để những người có năng lực, tâm huyết cùng chung sức giải quyết những bài toán phát triển của vùng đất biên cương. Và giá trị của lời cầu hiền ấy sẽ được khẳng định bằng những chuyển biến cụ thể trong thực tiễn, bằng những sản phẩm có ích và bằng chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao của nhân dân.