Ngày 21/05/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Cao Bằng trở về Tuyên Quang để chỉ đạo phong trào cách mạng. Người đã chọn xã Tân Trào làm Thủ đô Khu giải phóng, căn cứ địa cách mạng. Tháng 8 năm 1945, giữa lúc cao trào kháng Nhật cứu quốc đang diễn ra, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã Chỉ thị gấp rút triệu tập Quốc dân Đại hội để thành lập Chính phủ lâm thời Cách mạng, lãnh đạo cuộc Cách mạng của nhân dân Việt Nam.

Quốc dân Đại hội họp ngày 16-17/8/1945 với sự tham dự của hơn 60 đại biểu Trung, Nam, Bắc, kiều bào ở nước ngoài, các đảng phái, dân tộc và tôn giáo... để bàn kế hoạch Tổng khởi nghĩa giành chính quyền về nhân dân.Đại hội đã nhất trí tán thành chủ trương phát động Tổng khởi nghĩa, thông qua 10 chính sách, hiệu triệu đồng bào giành lấy chính quyền, xây dựng một nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trên nền tảng hoàn toàn độc lập.

Từ Tân Trào, lệnh tổng khởi nghĩa được phát đi và được toàn thể nhân dân đồng tình hưởng ứng. Từ ngày 17-19/8/1945, hàng chục vạn nhân dân tiến về Quảng trường Nhà hát Lớn Hà Nội. Cuộc mít tinh trở thành cuộc biểu tình vũ trang tiến vào chiếm Phủ Khâm sai Bắc Kỳ, trại lính Bảo An và các cơ sở của chính phủ bù nhìn... Đánh dấu mốc son lịch sử của cuộc Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám. Trong ký ức của nhiều người dân Hà Nội, những ngày tháng 8 năm ấy vẫn vẹn nguyên.

Cách mạng Tháng Tám. Ảnh tư liệu

"Chớp thời cơ", chỉ với 5.000 đảng viên, Đảng đã động viên đồng bào, chiến sĩ cả nước nhất tề nổi dậy, đập tan ách thống trị của phát xít Nhật, thiết lập chính quyền cách mạng trên phạm vi toàn quốc.

Nhà sử học Dương Trung Quốc khẳng định: "Nếu tháng 8 năm 1945, chúng ta không giành được độc lập, không giành được tư thế của người chủ thì chắc chắn sẽ không có cơ hội để trở thành một quốc gia độc lập như đã có. Bởi vì chúng ta đã biết chớp lấy thời cơ, giành chính quyền trước khi quân đồng minh tới. Vì thế, khi quân đồng minh tới theo Hiệp định phía Bắc là quân đội Tưởng Giới Thạch, phía Nam là quân đội Anh. Rõ ràng chúng ta đã là người chủ, chớp thời cơ, tranh thủ sức mạnh của thời đại, cơ hội mở ra thì phải lấy sức của mình là chính, mà hạt nhân của sức mạnh chính là đại đoàn kết dân tộc".

81 năm đã trôi qua, tinh thần khởi nghĩa Tháng Tám chưa khi nào dừng lại. Sau thắng lợi năm 1945, tinh thần và bài học của Cách mạng Tháng Tám trở thành nguồn động lực vô tận, dẫn dắt dân tộc Việt Nam vượt qua những chặng đường thử thách cam go nhất. Đó là sức mạnh để nhân dân ta làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" năm 1954 và đại thắng Mùa Xuân năm 1975, thu giang sơn về một mối. Qua 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, tinh thần ấy lại được thể hiện rõ nét. Từ một quốc gia nghèo nàn, chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh, Việt Nam đã vươn lên trở thành một nền kinh tế năng động, hội nhập sâu rộng với thế giới.

Vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng cao.

Ngày nay, tinh thần khởi nghĩa Tháng Tám từ "giành chính quyền" đang được tiếp nối bằng cuộc cách mạng nhằm "kiến tạo chính quyền" mà cụ thể là cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp lại đơn vị hành chính.

TS Nguyễn Văn Đáng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, cho rằng: "Âm hưởng của cuộc Cách mạng Tháng Tám là một sự quyết tâm và hành động trong việc thay đổi đất nước, dân tộc để hướng đến một tương lai tốt đẹp hơn cho đất nước và cho dân tộc. Gần một thế kỷ diễn ra Cách mạng Tháng Tám thì trong những năm gần đây, chúng ta thấy có một tinh thần cách mạng rất mạnh mẽ trong toàn hệ thống xã hội ở Việt Nam. Chúng ta thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp lại các đơn vị hành chính trên phạm vi cả nước, thể hiện một quyết tâm rất và mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước trong thực hiện một sự thay đổi phù hợp hơn với bối cảnh và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới".

Hơn tám thập kỷ trôi qua, tinh thần Cách mạng Tháng Tám đang tiếp tục chuyển từ mục tiêu giải phóng dân tộc sang giải phóng sức sáng tạo của con người. Tinh thần cách mạng không dừng lại ở những trang sử vàng quá khứ mà trở thành ngọn lửa giải phóng tiềm năng, trí tuệ và sức sáng tạo vô tận của người Việt Nam. Nếu tinh thần "khởi nghĩa" năm 1945 là đứng lên giành lấy độc lập, thì hôm nay, "khởi nghĩa" là tinh thần chủ động đổi mới, dám phá bỏ những rào cản để đưa đất nước tiến lên trong kỷ nguyên mới.

"Để đạt được những mục tiêu trong những mốc thời gian sắp tới đặt ra vào năm 2045, chúng ta phải duy trì sự phát triển hai con số, đời sống nhân dân, môi trường xã hội... Rõ ràng phải kiên định đường lối chính trị một cách sáng tạo. Tư tưởng đổi mới không được ngập ngừng mà càng ngày càng phải tăng cường hơn nữa công cuộc đổi mới và phải thấm đẫm tinh thần đem khát vọng xây dựng đất nước hùng cường, đưa dân tộc đến phồn vinh ấy là lẽ sống của mình",Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Minh Giang, nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia nói.

Mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI không chỉ là một định hướng chiến lược, mà là khát vọng cháy bỏng của người dân Việt Nam. Hào khí Mùa thu lịch sử năm 1945 nhắc nhở mỗi người Việt Nam về sức mạnh của tinh thần tự lực, tự cường. Đứng trước ngưỡng cửa của kỷ nguyên mới, kế thừa tinh thần quật khởi của mùa thu năm 1945 là tinh thần chuyển từ giành chính quyền sang kiến tạo chính quyền, từ giải phóng dân tộc sang giải phóng sức sáng tạo của con người, từ giành độc lập sang xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, đưa đất nước tiến lên trong kỳ nguyên mới.

vov.gov.vn