Sau khi tỉnh ta phát động phong trào xây dựng nông thôn mới (NTM), chúng tôi đi tác nghiệp ở đâu cũng nghe mọi người háo hức nói chuyện “đổi mới”. Mỗi người, mỗi nhà đều ra xã, huyện tập huấn và học cách đưa các loại cây, con, giống mới vào trồng thử nghiệm. Cuộc sống dần ấm no hơn khi đến bản nào chúng tôi cũng gặp những ngôi nhà mới, tạo diện mạo mới cho các bản làng vùng cao. Đường làng ngõ xóm phong quang, sạch đẹp do ý thức giữ gìn vệ sinh nông thôn đã được nâng cao. Các xã, bản đã đáp ứng được nhiều tiêu chí trong việc xây dựng NTM. Nhiều điển hình tiên tiến, gương làm kinh tế giỏi xuất hiện, là tấm gương cho mọi người trong xã, bản học theo.

Bên cạnh xây dựng nông thôn mới, người dân vùng cao vẫn gìn giữ nghề thêu truyền thống.

Bên cạnh đẩy mạnh tăng gia sản xuất, các làng nghề đã bước đầu tạo dựng được uy tín với khách hàng trong và ngoài tỉnh; tiếp tục xây dựng thương hiệu và khẳng định vị trí của mình trên thị trường, đó là xã Bình Lư (huyện Tam Đường) với những vạt đất trồng cây rong riềng để làm loại miến dai, ngon; là hương rượu ngô thơm lựng khắp bếp ở xã Xà Dề Phìn (huyện Sìn Hồ); là nghề làm hương ở xã Dào San (huyện Phong Thổ); bánh phở ở xã San Thàng (thị xã Lai Châu)…

Kinh tế phát triển, các già làng, trưởng bản mừng lắm! Song họ không quên răn dạy con cháu: Dù có phát triển kinh tế thế nào cũng phải gìn giữ nét văn hóa của dân tộc mình. Thế nên dù là ở các bản dân tộc Dao trên cao nguyên huyện Sìn Hồ hay những bản dân tộc Hà Nhì ở huyện Mường Tè, chúng tôi vẫn gặp cảnh những bà mẹ dạy cháu, con gái thêu quần áo. Ở huyện: Than Uyên, Phong Thổ, thị xã Lai Châu vẫn cảnh những khung dệt tay, quay sợi yên bình trong buổi nông nhàn.

Cùng với bản làng mỗi ngày một giàu đẹp, cảnh các cô gái Thái tập múa nón dưới ánh trăng ngàn hay điệu múa “Léo có leo co” của các cô gái dân tộc Lự là điểm thu hút, đắm say lòng du khách. Rồi đây, khi đời sống khấm khá hơn, một tỉnh vùng biên như Lai Châu sẽ song song xây dựng nông thôn mới và phát triển du lịch cộng đồng – ngành “công nghiệp không khói” khuyến khích việc gìn giữ nét đặc sắc văn hóa các dân tộc. Chuyện hôm nay các già làng, trưởng bản kể cho cháu con nghe về gốc gác, cội nguồn, dặn cháu con nhớ nét đặc trưng văn hóa mình là những việc làm có ý nghĩa đến tận mai sau để con cháu lớn lên có quyền tự hào về kho tàng văn hóa quê hương – “đặc sản” của riêng của miền quê nơi địa đầu Tổ quốc.

Bên cạnh đó, các ông, bà không quên dạy con cháu cách ứng xử tốt đẹp, truyền thống hiếu học của dòng họ. 20 dân tộc anh em đều có truyền thống kính trên nhường dưới, hay lam hay làm, thương yêu, đùm bọc lẫn nhau… Vì thế trong tỉnh đã xuất hiện nhiều dòng họ tiêu biểu, là những gương sáng bản mường.

Là một trong những bản văn hóa du lịch điển hình trong phong trào xây dựng nông thôn mới, anh Vùi Văn Phướn – trưởng bản San Thàng 1, xã San Thàng, thị xã Lai Châu chia sẻ: “Bí quyết của bản tôi là sự đoàn kết của 62 hộ dân trong bản. Đoàn kết giúp nhau làm giàu, đoàn kết giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Giáy…”.

Để phát triển ngành du lịch thang ngành "công nghiệp không khói” tỉnh ta đã có 3 tour du lịch ở địa phương gắn với du lịch văn hóa ở Bản Gia Khâu (TX Lai Châu), bản Vàng Pheo (xã Mường So - Phong Thổ), bản Pú Đao (xã Pú Đao – Sìn Hồ, Bản Hon, bản Hồ Thầu, bản Tả Lèng (huyện Tam Đường), bản Nà Luồng, bản Phiêng Hào (huyện Than Uyên)… khi du lịch thăm quan bản làng văn hóa phát triển, xây dựng nông thôn mới vừa đạt thêm tiêu chí vừa giúp người dân tìm cách gìn giữ, bảo tồn những nét đẹp, vốn quý dân tộc.