Hệ thống nhà lưới của các HTX, hộ dân phường Mộc Sơn.

Hình thành nền sản xuất hiện đại

Cao nguyên Mộc Châu từ lâu nổi tiếng với các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng như chè, rau an toàn, cây ăn quả ôn đới, chăn nuôi bò sữa và nhiều nông sản đặc hữu. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, sản xuất nhỏ lẻ, manh mún dần bộc lộ những hạn chế. Khắc phục tình trạng đó, các HTX đã trở thành cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp, đồng thời là lực lượng dẫn dắt người dân thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ canh tác theo kinh nghiệm sang sản xuất theo quy trình, tiêu chuẩn và nhu cầu thị trường.

Với mục đích liên kết sản xuất rau sạch, bảo đảm đầu ra sản phẩm, năm 2013, các hội viên phụ nữ tổ dân phố Tự Nhiên, phường Mộc Sơn liên kết đã thành lập HTX rau an toàn Tự Nhiên, với 38 thành viên, sản xuất 15 ha rau theo quy trình VietGAP, có ghi chép nhật ký sản xuất, ghi rõ nguồn giống, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng” và bảo đảm thời gian cách ly... Nhờ được sự hỗ trợ tích cực của các cơ quan chuyên môn trong chuyển giao kỹ thuật sản xuất; hỗ trợ làm nhà màng, nông cụ sản xuất và kinh phí tham gia các hội chợ quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác, các thành viên HTX dần làm chủ được quy trình sản xuất, giảm thiểu rủi ro do thời tiết, sâu bệnh.

Bà Nguyễn Thị Luyến, Giám đốc HTX rau an toàn Tự Nhiên, chia sẻ: Năm 2019, HTX được Nhà nước hỗ trợ thực hiện sản xuất rau theo hướng hữu cơ đầu tiên trên địa bàn tỉnh. Sau 2 năm áp dụng quy trình canh tác hữu cơ an toàn, xây dựng thương hiệu, tem nhãn truy xuất nguồn gốc, năm 2021, HTX được cấp giấy chứng nhận sản xuất hữu cơ cho 5 ha rau các loại. Đây là điều kiện quan trọng để HTX mở rộng liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Đến nay, HTX có 40 thành viên, trồng 32 loại rau, củ, quả với tổng diện tích hơn 25 ha. Hằng năm, HTX xuất bán gần 1.000 tấn rau các loại cho các siêu thị lớn tại Hà Nội và nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.

Vườn nho tại HTX Dịch vụ phát triển nông nghiệp 19/5, phường Vân Sơn.

Rời phường Mộc Sơn, chúng tôi đến thăm HTX Dịch vụ Phát triển Nông nghiệp 19/5, phường Vân Sơn, được thành lập từ năm 2000, với 13 thành viên, mục tiêu cải thiện trình độ canh tác, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, vận dụng đặc thù vùng, nghiên cứu các giải pháp sản xuất, chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp. HTX đầu tư hệ thống máy móc hiện đại phục vụ sản xuất, như: Máy cày, máy phay đất, máy phun, máy cắt, máy gieo hạt giống, hệ thống tưới tiêu chìm, nhà lưới, kho lạnh... Đến nay, HTX có 55 thành viên và liên kết với trên 200 hộ nông dân, hướng dẫn các hộ ứng dụng khoa học kỹ thuật, đưa các giống mới vào sản xuất, đem đến cho người tiêu dùng những sản phẩm chất lượng, an toàn.

Ông Trần Văn Thi, thành viên HTX Dịch vụ Phát triển Nông nghiệp 19/5, phấn khởi chia sẻ: Những ngày đầu tham gia, các thành viên được Ban Giám đốc HTX và các kỹ sư nông nghiệp cầm tay chỉ việc, hướng dẫn từ những kỹ thuật cơ bản nhất đến quy trình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP. Tư duy chuộng năng suất trước đây được thay thế bằng tư duy chất lượng. Sự thay đổi trong nếp nghĩ, cách làm ấy đã giúp gia đình tôi cũng như hàng trăm hộ liên kết có nguồn thu nhập ổn định và tạo dựng được thương hiệu nông sản sạch, an toàn, uy tín trên thị trường.

Cùng với việc đầu tư, mở rộng diện tích sản xuất, các HTX đã tập trung chế biến thành nhiều sản phẩm, trở thành những đặc sản, nâng cao giá trị sản phẩm, giảm áp lực tiêu thụ chính vụ, nhiều sản phẩm nông sản của Mộc Châu đã và đang có mặt tại các siêu thị ở Hà Nội và nhiều nơi trên cả nước.

HTX Nông sản sạch Mộc Châu thu mua, tiêu thụ mận hậu cho người dân.

Bà Lương Thị Thanh, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp Quyết Thanh, cho biết: HTX đã đầu tư nhà xưởng, máy móc với công suất chế biến khoảng 5 tấn quả tươi/ngày để gia tăng giá trị sản phẩm nông sản địa phương. Hàng loạt sản phẩm hoa quả sấy dẻo, sấy khô mang thương hiệu Mộc Châu, được chế biến theo quy trình hiện đại, ứng dụng công nghệ Ozone và sấy lạnh, bảo đảm an toàn, giữ được hương vị và hàm lượng dinh dưỡng của quả tươi. Đến nay, HTX có 5 sản phẩm OCOP, gồm 4 sản phẩm đạt 4 sao và 1 sản phẩm đạt 3 sao, tạo đầu ra ổn định, giúp thành viên và nông dân yên tâm gắn bó với cây trồng đặc sản địa phương.

Nắm bắt xu thế phát triển nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm, nhiều HTX đã đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, thu hút đông đảo người dân, du khách đến tham quan, trải nghiệm, góp phần quảng bá thương hiệu nông sản và du lịch Mộc Châu. Tiêu biểu là HTX Du lịch nông nghiệp Bon Bon, phường Mộc Châu, trồng hơn 4 ha các loại cây ăn quả tạo nên cảnh quan đặc sắc, hấp dẫn du khách. Anh Lại Tuấn Việt, quản lý Bon Bon Farm, chia sẻ: Chúng tôi hướng tới sự kết hợp hài hòa giữa nông nghiệp và du lịch. Đến đây, du khách được trải nghiệm toàn bộ quy trình từ trồng, chăm sóc, thu hái và thưởng thức sản phẩm ngay tại vườn, tạo nên những trải nghiệm ý nghĩa khi đến với cao nguyên Mộc Châu.

Đồng hành cùng hợp tác xã

Thành viên HTX Rau an toàn Tự Nhiên, phường Mộc Sơn chăm sóc rau trong nhà lưới.

Bà Nguyễn Thị Hoa, Chủ tịch UBND phường Mộc Châu, cho biết: Phường hiện có 22 HTX nông nghiệp đang hoạt động, sản xuất, kinh doanh hiệu quả, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Phường đã khuyến khích các HTX tập trung nâng cao năng lực quản trị, điều hành; đổi mới tư duy, dám nghĩ, dám làm, phát triển các sản phẩm là thế mạnh của tỉnh để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, chú trọng việc cung cấp thông tin thị trường, xúc tiến thương mại, hỗ trợ HTX quảng bá sản phẩm, kết nối thị trường tiêu thụ, phát triển nông nghiệp theo hướng ổn định, bền vững.

Ông Nguyễn Xuân Văn, Giám đốc HTX Nông sản sạch Mộc Châu, chia sẻ: Được sự hỗ trợ của cấp ủy, chính quyền địa phương, HTX đã có cơ hội tham gia các hội chợ, triển lãm tại nhiều địa phương trên toàn quốc. Đây là dịp để HTX trưng bày, quảng bá, giới thiệu các sản phẩm của HTX đến người dân các tỉnh, thành phố trong cả nước. Qua đó, HTX có cơ hội giao lưu, học hỏi kinh nghiệm với các đơn vị trong cùng lĩnh vực; đồng thời giới thiệu, quảng bá được sản phẩm của đơn vị mình tới tay người tiêu dùng.

Chế biến mận sấy dẻo tại HTX Nông nghiệp Quyết Thanh, phường Thảo Nguyên.

Bằng việc ứng dụng công nghệ hiện đại, xây dựng thương hiệu OCOP và kết hợp nông nghiệp với du lịch trải nghiệm, các HTX đã thổi một luồng sinh khí mới vào kinh tế địa phương. Khi nếp nghĩ, cách làm của người nông dân thay đổi, giá trị nông sản được gia tăng, cao nguyên Mộc Châu không chỉ giữ vững vị thế là một vùng sản xuất lớn mà sẽ ngày càng khẳng định uy tín vững chắc trên thị trường nông sản cả nước.