Kết quả bước đầu

Sau khi có chủ trương của Đảng, Nhà nước về xây dựng nông thôn mới, tỉnh ta đã thành lập Ban Chỉ đạo về XDNTM và tập trung chỉ đạo các huyện xây dựng xã điểm. Đến nay, bước đầu tạo sự chuyển biến tích cực về tư tưởng trong các tầng lớp nhân dân. Một số công trình đã được đầu tư xây dựng tại các xã điểm đáp ứng cơ bản tiêu chí nông thôn mới. Theo kết quả đánh giá sơ bộ của Văn phòng điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia XDNTM tỉnh thì hiện nay toàn tỉnh có 3 xã đạt được trên 11 tiêu chí là San Thàng (thị xã Lai Châu), xã Bình Lư (Tam Đường), Mường Than (Than Uyên). Còn 4 xã khác là chỉ đạt được 3 đến 10 tiêu chí là xã Phúc Khoa (Tân Uyên), Mường So (Phong Thổ), Xà Dề Phìn (Sìn Hồ), Nậm Hàng (Mường Tè).

Xã San Thàng, thị xã Lai Châu tích cực huy động sức dân làm đường giao thông.

Để tạo được sự đồng thuận cũng như phát huy những lợi thế trong quá trình XDNTM, UBND tỉnh chỉ đạo lồng ghép từ nguồn ngân sách hàng năm của tỉnh và các chương trình dự án khác hiện có trên địa bàn tỉnh như: Chương trình 30a, 135/CP, hỗ trợ phát triển ngành nông nghiệp (DANIDA); trong đó, ưu tiên cho các xã điểm tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, khuyến nông, khuyến lâm... để phát triển sản xuất nâng cao thu nhập cho nhân dân. Nhiều địa phương đã có cách làm hay trong phát triển sản xuất tăng thu nhập cho nông dân điển hình như: Xã Mường Than (Than Uyên), xã Bình Lư (Tam Đường) dựa trên lợi thế của địa phương đã xây dựng được vùng sản xuất gạo đặc sản gắn với xây dựng thương hiệu “gạo Séng Cù” đồng thời tạo được vùng sản xuất cây ngô đông trên chân ruộng một vụ tại xã Mường So (Phong Thổ), mô hình nuôi lợn hướng nạc xã San Thàng (thị xã Lai Châu)...

Xác định XDNTM là một chủ trương lớn, tỉnh đã chỉ đạo các cấp, cũng như vận động nhân dân huy nội lực tham gia đóng góp ngày công, góp tiền, hiến đất để thực hiện bê tông hóa nhiều đoạn đường liên thôn bản, nội đồng. Xây dựng mới, nâng cấp, sửa chữa nhà ở, công trình vệ sinh, thủy lợi.Điển hình như xã Bình Lư (huyện Tam Đường), trong 2 năm qua (2011 -2012) đã vận động nhân dân đóng góp cát sỏi, ngày công để hoàn thành 15,6 km đường bê tông nội bản cho 13/17 bản của xã. Ngoài ra, huy động 495 hộ gia đình tham gia đắp được 4,9 km đường nội đồng, vận động 257 hộ hiến đất được 15.557 m² cho chương trình làm đường giao thông… Xã Mường Than (Than Uyên) đã vận động người dân tham gia làm 1,27 km đường giao thông ở các bản Bản Ngà, Sen Đông, Cẩm Chung...

Nhiều tiêu chí khó đạt

Theo ông Bùi Văn Mác - Phó Chánh Văn phòng điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia XDNTM tỉnh, thì tại các xã điểm rất nhiều tiêu chí khó có thể đạt được như chợ nông thôn, môi trường, tỷ lệ hộ nghèo… Với những khó khăn chồng chất, các xã xác định chặng đường XDNTM của địa phương khó chạm được đích đến.

Tiêu chí vệ sinh môi trường khó thể đạt được khi mà hầu hết cả bản của Xà Dề Phìn đều rất mất vệ sinh.

Xà Dề Phìn được chọn là xã thực hiện điểm xây dựng của huyện Sìn Hồ nhưng đến nay qua thực tế khảo sát, đánh giá thực trạng nông thôn xã Xà Dề Phìn mới cơ bản đạt được 9/19 tiêu chí là: Điện nông thôn, hình thức tổ chức sản xuất, hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh, an ninh trật tự xã hội được giữ vững, giao thông, giáo dục, nhà văn hóa, Trạm y tế, thủy lợi…Hiện còn rất nhiều tiêu chí khó có thể đạt được như: vệ sinh môi trường, chợ nông thôn, cơ sở vật chất văn hóa…

Cũng như các xã điểm khác, sau khi có văn bản hướng dẫn của cấp trên về triển khai thực hiện chương trình XDNTM, xã Xà Dề Phìn đã tiến hành khảo sát, đánh giá về thực trạng nông thôn trên địa bàn. Trên cơ sở các nội dung của bộ tiêu chí, xã đã tiến hành tổ chức lấy ý kiến và đều nhận được sự đồng thuận của nhân dân. Tuy nhiên, các mục tiêu khác đều có thể đạt được nếu có vốn để giải quyết, nhưng về mặt bằng xây dựng các công trình như khu vui chơi thể thao của xã, bản và mở rộng cứng hóa các trục đường thôn, bản… thì xã khó có thể hoàn thành bởi địa bàn đồi núi dốc cao.

Ông Sùng Phử Trống – Bí thư Đảng ủy xã Xà Dề Phìn cho biết: Theo kế hoạch đến năm 2015 phải hoàn thành XDNTM xã sẽ khó thực hiện, được bởi hầu hết các gia đình trong xã thu nhập chủ yếu nhờ sản xuất nông nghiệp, phải nỗ lực lắm hiện nay xã mới giảm được tỷ lệ hộ nghèo ở mức 39% nên khó có thể đạt được tiêu chí tỷ lệ hộ nghèo cũng như bình quân thu nhập đầu người theo tiêu chí nông thôn mới. Việc vệ sinh môi trường cũng là một khó khăn rất lớn khi mà ý thức cũng như tập quán đã ăn sâu vào nếp nghĩ của bà con. Để đạt được tiêu chí vệ sinh môi trường cần phải có lộ trình lâu dài”.

Cùng chung tình trạng với xã Xà Dề Phìn, xã Mường So cũng đang nỗ lực để đẩy nhanh tốc độ hoàn thành tiêu chí: thu nhập và hộ nghèo đúng thời gian dự kiến nhưng xem chừng rất khó để đạt được. Ông Lò Văn Phằn - Chủ tịch UBND xã Mường So cho biết: “Xuất phát điểm thấp, đất sản xuất ít, kinh tế chưa được đầu tư phát triển đồng bộ, trình độ dân trí còn hạn chế nên với 35,9% hộ nghèo, hơn 80% lao động trong lĩnh vực nông, lâm, ngư và với mức thu nhập 10 triệu đồng/người/năm. Tiêu chí môi trường cũng đang là “nút thắt khó gỡ” đối với xã, chưa tính đến tiêu chí nhà ở dân cư, theo quy định xã phải không có nhà tạm, dột nát, đồng thời phải có trên 75% tỷ lệ hộ có nhà ở đạt tiêu chuẩn quy định của Bộ Xây dựng. Hiện tại địa phương gặp rất nhiều khó khăn, trở ngại khi cố gắng tăng, giảm các tiêu chí theo tiêu chuẩn của một xã nông thôn mới”.

Ngoài xã Xà Dề Phìn, Mường So, 5 xã điểm còn lại cũng còn nhiều tiêu chí khó có thể đạt khi muốn đẩy nhanh lộ trình XDNTM như: cơ sở vật chất văn hóa, tỷ lệ hộ nghèo, tiêu chí thu nhập... Vì vậy, bên cạnh sự quyết tâm, nỗ lực của chính quyền địa phương và người dân, thì Nhà nước cũng cần quan tâm đầu tư kịp thời và có những nghiên cứu, điều chỉnh tiêu chí để sát thực hơn với những tỉnh miền núi như tỉnh ta.