Các đồng chí: Nguyễn Thị Kim Thúy - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đồng chủ trì hội nghị.

Quang cảnh hội nghị tại điểm cầu tỉnh Lai Châu.

Tại điểm cầu tỉnh, dự hội nghị có lãnh đạo Sở Tư pháp và một số sở, ban, ngành liên quan.

Sau 10 năm thi hành, Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã được triển khai đồng bộ, sâu rộng trên phạm vi cả nước; tạo chuyển biến tích cực trong đời sống hôn nhân, gia đình và xã hội. Giai đoạn 2015-2025, cả nước đã giải quyết hơn 6 triệu hồ sơ đăng ký kết hôn, trong đó gần 88% là kết hôn lần đầu.

Công tác hộ tịch ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại; nhiều địa phương đã ứng dụng công nghệ thông tin, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử thống nhất toàn quốc. Việc xác định quan hệ cha, mẹ, con được thực hiện chặt chẽ, góp phần bảo đảm tốt hơn quyền nhân thân của trẻ em. Cùng với đó, công tác hòa giải và giải quyết tranh chấp hôn nhân – gia đình đạt nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ giải quyết các vụ việc đạt trên 97%, trong đó 70-80% được hòa giải thành trước khi mở phiên tòa, góp phần giảm áp lực cho hệ thống Tòa án và hạn chế đổ vỡ gia đình. Đáng chú ý, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống giảm rõ rệt. Tỷ lệ tảo hôn ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm còn 11,8%, số trường hợp hôn nhân cận huyết giảm gần một nửa so với giai đoạn trước.

Tuy nhiên, thực tiễn thi hành Luật cũng cho thấy vẫn còn những khoảng trống pháp lý cần tiếp tục hoàn thiện. Theo điều tra dân số giữa kỳ năm 2024, có 0,3% dân số từ 15 tuổi trở lên sống ly thân, song, pháp luật hiện hành chưa có quy định cụ thể, gây khó khăn cho Tòa án trong giải quyết tranh chấp tài sản, quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng. Bên cạnh đó, sự xuất hiện ngày càng nhiều các mô hình gia đình “phi truyền thống” cũng đặt ra yêu cầu phải kịp thời điều chỉnh chính sách, pháp luật.

Các đại biểu dự hội nghị trực tuyến tại điểm cầu tỉnh Lai Châu.

Từ kết quả tổng kết 10 năm thi hành Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Bộ Tư pháp đề xuất tiếp tục hoàn thiện pháp luật theo hướng lấy con người làm trung tâm, nâng cao tính thống nhất, minh bạch và khả thi; đồng thời, tăng cường năng lực tư pháp cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số hộ tịch và đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn phát triển mới.

Các đại biểu trình bày tham luận tại hội nghị.

Tại hội nghị các đại biểu đã thảo luận, trao đổi, làm rõ hiệu quả của các quy định pháp luật và công tác tổ chức thi hành thông qua hoạt động giám sát của Quốc hội; thực tiễn giải quyết các vụ việc hôn nhân và gia đình tại Tòa án nhân dân; những khó khăn, vướng mắc và kiến nghị hoàn thiện. Các ý kiến cũng sẽ đánh giá mức độ công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền của phụ nữ trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, cũng như kết quả thi hành Luật tại các địa phương, qua đó, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và đề xuất giải pháp phù hợp trong thời gian tới.

Đồng chí Nguyễn Thanh Tú - Thứ trưởng Bộ Tư pháp phát biểu tại hội nghị.

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Thị Kim Thúy và Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú khẳng định: Luật Hôn nhân và Gia đình là một trong những đạo luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, gắn bó mật thiết với mỗi cá nhân, gia đình; không chỉ điều chỉnh các quyền, nghĩa vụ pháp lý, quyền nhân thân, quyền tài sản mà còn phản ánh, gìn giữ những giá trị đạo lý gia đình và bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc. Trên cơ sở đó, các đồng chí nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện, đầy đủ và thận trọng việc thi hành Luật, từ đó đề xuất, tham mưu với cấp có thẩm quyền phương hướng hoàn thiện pháp luật về hôn nhân và gia đình cùng các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; kịp thời tháo gỡ những “điểm nghẽn”, rào cản trong thực tiễn, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho sự phát triển bền vững của gia đình, góp phần thể chế hóa sâu sắc, cụ thể hơn quan điểm xây dựng hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam gắn với việc giữ gìn, phát huy hệ giá trị gia đình trong thời kỳ mới.