Chúng tôi tìm hiểu kết quả thực hiện xây dựng NTM nâng cao tại xã Nậm Cần thì được biết, đến hết năm 2023, xã thực hiện đạt 8/19 tiêu chí. Trong đó, những tiêu chí khó như: thu nhập, lao động, nghèo đa chiều, môi trường đều chưa đạt, xây dựng NTM gắn với phát triển du lịch, trên địa bàn xã chưa có điểm tham quan, thu hút khách du lịch. Trong năm qua, được sự đầu tư của huyện, xã đã thực hiện được 2/3 nội dung gắn với phát triển du lịch như: tổ chức lễ hội Xên bản; duy trì hoạt động các đội văn nghệ quần chúng; trồng cây, hoa tạo cảnh quan tại nhà văn hóa bản Phiêng Áng. Còn nhiều nội dung chưa thực hiện như: hỗ trợ trang thiết bị văn hóa, thể thao cho nhà văn hóa; quảng bá, xúc tiến du lịch; bồi dưỡng, tập huấn, tham quan về NTM gắn với du lịch. Chị Trần Thị Thu - Phó Chủ tịch UBND xã chia sẻ về bản Phiêng Áng: Đây là nơi có nhiều điều kiện để phát triển du lịch như có nhà máy thủy điện, lòng hồ, rừng cây gỗ lớn, điểm view từ trên cao xuống… Hiện tại, bản cũng đang được quy hoạch làm sân vận động của xã. Nhưng tất cả những điều đó mới dừng ở tiềm năng và dự kiến, trong khi chỉ còn 2 năm nữa, liệu các tiêu chí của đề án có thực hiện kịp kế hoạch?.
Còn Phúc Khoa được đánh giá là có nhiều tiêu chí vượt trội các điều kiện về giao thông, cách thức tổ chức sản xuất, phát triển kinh tế, nhưng kết quả thực hiện các tiêu chí xã NTM nâng cao đến hết năm 2023 cũng chỉ đạt 10/19 tiêu chí. Các tiêu chí chưa đạt tương tự xã Nậm Cần. Về điều kiện phát triển du lịch, xã có cảnh quan vùng chè là điểm nhấn thu hút du khách. Tại điểm này, hằng năm thu hút hơn 10.000 lượt khách tham quan. Năm qua, xã cũng đã tổ chức 2 sự kiện thu hút, kích cầu du lịch (gồm Lễ hội Trà xuân và Ngày hội Văn hóa, thể thao các dân tộc), kết hợp trưng bày, giới thiệu, quảng bá và bán các sản phẩm đặc trưng của vùng. Tuy nhiên, việc tạo ra chuỗi dịch vụ liên hoàn để khách đến tham quan, ăn uống, nghỉ dưỡng chưa có nên để duy trì và thu hút khách cũng là vấn đề đáng bàn.

Bản Phiêng Áng (xã Nậm Cần, huyện Tân Uyên) thuận lợi phát triển du lịch nhưng đến nay chưa nhiều du khách biết đến.

Đối với xây dựng bản NTM nâng cao, huyện chọn 9 bản thuộc 9 xã để thực hiện, hiện cũng chưa có bản nào đạt. Tại bản có điều kiện thuận lợi như Phúc Khoa (xã Phúc Khoa) chỉ đạt 13/15 tiêu chí (48/53 tiêu chí thành phần). Nguyên nhân do điều kiện về chăm sóc sức khỏe, chất lượng hưởng thụ văn hóa của người dân chưa đạt yêu cầu. Còn đối với những nơi vùng sâu, vùng xa của xã Nậm Sỏ như bản Ngam Ca thì sau 3 năm thực hiện mới đạt 3/15 tiêu chí (31/53 tiêu chí thành phần). Các nội dung đầu tư, hỗ trợ theo Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM nâng cao cũng như nội dung phát triển du lịch, bản chưa thực hiện được nội dung nào. Được biết, kinh phí đề xuất theo kế hoạch của đề án là 2,23 tỷ đồng nhưng nguồn phân bổ trong năm 2023 chỉ có 40 triệu đồng. Ngoài 2 bản trên còn nhiều bản có tổng số tiêu chí đạt còn thấp.
Báo cáo tình hình thực hiện đề án tại kỳ họp HĐND huyện được tổ chức tháng 12/2023, ông Trần Khúc Dương, Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện nêu: Nguồn lực được cấp tại các xã, bản còn ít so với nghị quyết. Công tác lãnh, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền của một số cơ sở chưa được quan tâm đúng mức. Phân công trách nhiệm có nơi, có lúc, có thời điểm chưa rõ ràng, cụ thể. Tính chủ động phát huy nội lực trong nhân dân chưa nhiều; thu nhập của người dân còn thấp. Ngoài ra, một số tiêu chí thành phần theo bộ tiêu chí mới giai đoạn 2021-2026 khó đạt được như: thu nhập, y tế. Các nội dung về đầu tư hỗ trợ cũng như phát triển du lịch cơ bản chưa thực hiện được tại tất cả các xã, nguyên nhân chủ yếu do nguồn kinh phí phân bổ còn hạn chế, chưa đảm bảo. Một số xã thiếu biên chế, công chức phải kiêm nhiệm nhiều việc, khối lượng công việc lớn dẫn đến công tác tham mưu về thực hiện các tiêu chí xã, bản NTM nâng cao gắn với du lịch có lúc, có thời điểm chưa hiệu quả. Theo lộ trình, trong năm 2023, huyện thực hiện xây dựng xã Phúc Khoa là xã NTM nâng cao và 2 bản Phiêng Phát và Nậm Khăn là bản NTM nâng cao. Qua kiểm tra, có một số tiêu chí không đạt do các nguyên nhân chủ quan và khách quan. Trong đó, đối với yêu cầu về lượng khách tham quan, du lịch hằng năm tại các xã từ 4.000-5.000 lượt người đều không đạt. Khả năng để hoàn thành nhiệm vụ này gần như không thể.
Nhìn vào thực trạng huyện Tân Uyên hiện nay cho thấy, các xã đã hoàn thành xây dựng NTM nên các nguồn hỗ trợ đều bị cắt giảm, trong khi đó nguồn nội lực hạn chế, hạn mức đầu tư hạn hẹp so với nhu cầu thực tế. Du lịch cũng chưa phải là điểm mạnh của Tân Uyên do cách làm và việc quảng bá chưa được quan tâm chú trọng. Do đó, để hoàn thành được nhiệm vụ của Đề án xây dựng xã, bản NTM nâng cao gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2020-2025 huyện sẽ có thể kéo dài nhiều thời gian hơn dự kiến và cần nhiều hơn giải pháp gỡ khó.