Những ngày cuối tháng 4, cái nắng chói chang cùng với gió nóng khiến cho đất đai khô cằn, nứt nẻ, tác động xấu đến cây trồng. Nét buồn bã hiện rõ trên gương mặt của anh Nguyễn Văn Sang (bản Nà Bỏ), anh nói: “Nắng nóng kéo dài nhiều tháng nay, khiến cho 3.000m2 chè của gia đình tôi khô hạn, không phát triển được. Nhất là thời điểm trưa, chiều, nhiệt độ tăng cao khiến cho cây chè bị héo, ảnh hưởng lớn đến sản lượng chè. Không chỉ vậy, hơn một tháng nay, cuộc sống của gia đình tôi và các hộ dân sống trong bản cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do khan hiếm nước sinh hoạt. Tôi rất mong cấp uỷ, chính quyền xã, huyện quan tâm hỗ trợ đường nước sạch từ thành phố Lai Châu về bản Nà Bỏ để người dân có nước sử dụng”.
Những năm trước đây, người dân bản Nà Bỏ sử dụng nước tại mó nước ở bản. Nhưng do ảnh hưởng từ bãi rác và nghĩa trang thành phố Lai Châu nên nguồn nước bị ô nhiễm, người dân được khuyến cáo nguồn nước này không hợp vệ sinh, không được sử dụng cho sinh hoạt, sản xuất. Sau đó, bản Nà Bỏ được xây dựng hệ thống cấp nước mới; công trình nước sinh hoạt bản Nà Bỏ được đầu tư, sửa chữa năm 2016, năng lực thiết kế 252 hộ, 1.018 nhân khẩu với tổng chiều dài tuyến ống 14,8km. Tổng số hộ dân sử dụng hiện tại là 120 hộ, 545 nhân khẩu. Hiện công trình cấp nước đã xuống cấp, dân bản thường xuyên thiếu nước sinh hoạt vì đường ống bị rò rỉ và các bản khác cũng rơi vào tình trạng thiếu nước trầm trọng, nên người dân một số bản lân cận đã trích ống nước để dẫn nước về dùng.

Tình trạng thiếu nước diễn ra chủ yếu ở bản Nà Bỏ (xã Bản Giang).

Cùng với đó, do tuyến ống quá dài, không đủ áp lực đẩy nước đến cuối bản. Đặc biệt, thời tiết nắng nóng kéo dài, nguồn nước ít, không đủ nước cho các hộ dân trong bản sử dụng. Hơn một tháng nay, tất cả các bể, téc chứa nước ở khu vực trên cao đều khô, không có nước để sinh hoạt hàng ngày.
Trước thực trạng trên, người dân bản Nà Bỏ đã quay lại sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm tại mó nước trước đây và xuất hiện tình trạng mẩn ngứa, các bệnh ngoài da. Theo những người dân tại bản, mặc dù biết nguồn nước không đảm bảo, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ nhưng không có nước để dùng thì đây là phương án “bất đắc dĩ” vì không còn lựa chọn nào khác. Để có nước sử dụng, hơn 10 hộ dân trong bản đã họp bàn và quyết định bỏ tiền, công sức để xây dựng một hệ thống đường ống mới, trị giá hơn 20 triệu đồng để kéo nước về phục vụ nhu cầu sinh hoạt, sản xuất.
Ông Nông Văn Đức - Bí thư Chi bộ bản Nà Bỏ cho biết: “Tình trạng thiếu nước ở bản diễn ra từ tháng 12/2022 và thiếu nước nghiêm trọng diễn ra hơn 1 tháng nay. Nguyên nhân chủ yếu của việc thiếu nước là do người dân các bản lân cận trích đường ống dẫn tới nguồn nước yếu và không thể dẫn nước lên những khu vực cao. Nếu thời tiết tiếp tục nắng nóng kéo dài như thế này thì hạn hán sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuất, đời sống sinh hoạt của người dân trong bản. Chúng tôi đã kiến nghị vấn đề này lên cấp uỷ, chính quyền địa phương và mong muốn xã, huyện, tỉnh sẽ có phương án sớm nhất cho bà con đỡ vất vả”.
Việc có nước để sinh hoạt đã khó thì việc có nước tưới cho cây trồng lại càng khó khăn gấp bội phần. Hạn hán khiến cho nhiều diện tích ngô, rau màu bị héo, nếu tình trạng nắng nóng còn kéo dài thì những diện tích này sẽ bị chết và phải trồng lại. Trao đổi về vấn đề này, ông Sẻ Văn Đài - Phó Chủ tịch UBND xã Bản Giang cho biết: “Xã Bản Giang có 5 công trình nước cho 7 bản. Nắng nóng kéo dài dẫn đến tình trạng thiếu nước như hiện nay, xã đã cử cán bộ chuyên môn vào các bản để kiểm tra nguồn nước, đảm bảo nước sinh hoạt cho người dân. Qua kiểm tra cho thấy tình trạng thiếu nước diễn ra chủ yếu ở bản Nà Bỏ, nước rất ít không thể đẩy lên được. Hiện tại, nước uống đối với người dân đang thiếu trầm trọng và không biết bổ sung bằng nguồn nào. Trước mắt thì người dân vẫn sử dụng nguồn nước ở mó nước đã được khuyến cáo không được dùng khoảng hơn 1 tháng nay. UBND xã soạn thảo công văn đề nghị cấp trên tìm nguồn nước và kiến nghị kéo đường nước từ thành phố Lai Châu xuống bản để đảm bảo nước sản xuất cũng như sinh hoạt cho người dân”.
Nước là nhu cầu cấp thiết, ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống, sức khoẻ của người dân. Nếu vẫn tiếp tục sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm (đã được khuyến cáo không sử dụng) trong một thời gian dài thì không biết sức khoẻ của hơn 500 nhân khẩu tại bản Nà Bỏ, xã Bản Giang sẽ nguy hiểm tới mức nào? Việc xây dựng hệ thống đường nước cho người dân là việc làm cấp bách, cần có sự đầu tư, chỉ đạo quyết liệt từ tỉnh đến cơ sở để sớm ổn định cuộc sống cho bà con.