Tam Đường là huyện có tiềm năng đất đai mầu mỡ thuận lợi thâm canh, tăng vụ, sản xuất lúa theo hướng hàng hóa chất lượng cao. Để bảo đảm nước tưới phục vụ sản xuất, ngay từ đầu năm, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) huyện tham mưu cho UBND huyện đầu tư sửa chữa, xây mới hàng chục công trình kênh mương thủy lợi. Đồng thời, phối hợp với các xã, thị trấn huy động Nhân dân chủ động nạo vét kênh mương thủy lợi bị đất đá bồi đắp để khơi thông dòng chảy. Phòng khuyến cáo người dân tận dụng tối đa nguồn nước tưới phục vụ cho việc làm đất, gieo cấy lúa. Tuy nhiên, hiện thời tiết hanh khô, nắng nóng kéo dài làm nước đầu nguồn cạn kiệt, ảnh hưởng đến sản xuất lúa mùa. Trước thực trạng trên, bà con khắc phục khó khăn từ khâu làm đất, gieo mạ. Đơn cử, số ít hộ dân tận dụng tối đa nguồn nước sinh hoạt gieo mạ dược, mạ sân. Nhiều hộ chưa thực hiện được việc gieo mạ do không có nước, phải chờ mưa mới gieo mạ. Thực hiện chính sách của HĐND tỉnh, vụ mùa trên địa bàn huyện không thực hiện việc cấp lúa giống cho người dân. Vì vậy, Phòng NN&PTNT huyện phối hợp với các xã, thị trấn định hướng, tuyên truyền cho bà con chủ động mua giống lúa như: nghi hương, kim ưu, đắc ưu, séng cù, hương thơm số 1, PC6, DS1…

Đồng chí Nguyễn Hồng Sơn - Phó trưởng Phòng NN&PTNT huyện cho biết: “Phòng phối hợp với các xã, thị trấn tuyên truyền, vận động bà con khắc phục thời tiết, tận dụng nguồn nước sinh hoạt gieo mạ sân. Đồng thời, khuyến cáo người dân chuẩn bị máy cày, bừa tranh thủ thời tiết mưa, có nước dồn sức làm đất. Tập trung chỉ đạo nông dân tiến hành gieo cấy lúa trà chính vụ từ ngày 11 - 30/6; trà muộn trong tháng 7 và kết thúc gieo cấy lúa mùa trước ngày 25/7. Đặc biệt, phòng chỉ đạo đối với lúa gieo thẳng chỉ thực hiện tập trung gieo trong tháng 6. Vì vậy, mỗi người dân luôn nỗ lực khắc phục khó khăn sản xuất lúa mùa đúng lịch thời vụ”.

Nông dân xã Nùng Nàng (huyện Tam Đường) làm đất chuẩn bị cho vụ mùa.

Một chiều giữa tháng 4, chúng tôi đến thăm cánh đồng của bản Phan Chu Hoa (xã Nùng Nàng) khi bà con tăng cường làm đất, gieo mạ. Mặc dù thời tiết khô hạn khó khăn cho việc làm đất, gieo mạ nhưng 100% hộ dân nơi đây đã mua đủ giống lúa theo định hướng của cán bộ huyện, xã, nhằm chủ động gieo cấy lúa mùa đúng lịch thời vụ.
Gia đình ông Hảng Chống Di ở bản Phan Chu Hoa (xã Nùng Nàng) là một trong những hộ đi đầu của xã khắc phục khó khăn về khô hạn, làm đất gieo mạ. Việc gieo mạ đúng thời vụ với ông là cần thiết bởi gia đình có hơn 2ha lúa mùa nếu thiếu mạ, cấy lúa muộn, năng suất giảm, thiệt hại kinh tế. Ông Di tâm sự: “Ngay từ đầu vụ lúa mùa năm nay, thời tiết trên địa bàn xã hanh khô, nắng nóng, nguồn nước cạn kiệt, gia đình tôi lựa chọn thửa ruộng cạnh khe nước, độ ẩm cao để gieo mạ thay cho việc chờ mưa, có nước, muộn lịch thời vụ. Gia đình tôi cũng chuẩn bị sẵn sàng máy móc khi có mưa đất mềm là tranh thủ cày, bừa. Đồng thời, thu gom phân chuồng, phân xanh bón lót khi làm đất và gieo cấy lúa mùa đúng lịch thời vụ”.
Trên khắp các cánh đồng của xã Hồ Thầu, chúng tôi thấy diện tích ruộng khô cứng. Người dân chưa làm đất sản xuất lúa mùa do thiếu nước. Đây là vụ sản xuất lúa quan trọng nhất trong năm nhưng lượng mưa chưa đủ nước tưới cho bà con làm đất. Bà con tận dụng nguồn nước mạch làm đất gieo mạ theo đúng lịch thời vụ. Đến nay, bà con trong xã đã gieo 5% diện tích mạ. Năm nay nhuận 2 tháng 2 nên thời tiết cực đoan, nắng nóng, bà con khắc phục tình trạng thiếu nước, tích cực làm đất gieo mạ để có mưa, đủ nước làm đất cấy lúa mùa, bảo đảm khung thời vụ đề ra. Cán bộ Phòng NN&PTNT huyện hướng dẫn bà con bón vôi bột diệt ấu trùng sâu, bênh; tận dụng phân xanh, phân chuồng bón lót ngay khi làm đất. Đây là điểm mới giúp lúa mùa của bà con sinh trưởng ngay từ giai đoạn đầu.
Ngoài ra, UBND huyện còn chỉ đạo Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện chú trọng công tác phòng chống, bảo vệ thực vật. Trung tâm tăng cường kiểm dịch thực vật nội địa, điều tra dự tính, dự báo tình hình sâu bệnh cho mạ và cây lúa đầu, giữa và cuối vụ mùa. Thường xuyên kiểm tra, giám sát sâu bệnh trên mạ để kịp thời thông báo cho bà con phòng, trừ hiệu quả. Đến nay, trung tâm chuẩn bị đầy đủ vật tư, thuốc bảo vệ thực vật đáp ứng nhu cầu phòng, trừ sâu, bệnh hại mạ. Đối với các bản vùng cao, trung tâm phối hợp với chính quyền địa phương cung ứng thuốc để bà con chủ động diệt trừ sâu, bệnh hại lúa.
Để sản xuất lúa mùa đúng lịch thời vụ, thời gian tới, Phòng NN&PTNT huyện tiếp tục tuyên truyền, vận đồng nông dân tranh thủ nguồn nước triển khai việc làm đất, gieo mạ. Kiểm tra, giám sát quá trình kỹ thuật gieo cấy lúa mùa bảo đảm đúng cơ cấu giống, diện tích theo chỉ tiêu kế hoạch giao. Tin rằng, huyện sẽ bảo đảm kế hoạch gieo cấy lúa mùa cho năng suất và sản lượng lương thực đạt đề ra, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống Nhân dân.